İklim aşımı, uyum ve iklim adaleti için yeni dönem

İklim aşımı, 1,5 derece eşiğinin geçilmesiyle uyum, kayıp ve zarar ile iklim adaletini birlikte ele alan yeni bir küresel yaklaşımı zorunlu kılıyor.

Dünya, sanayi öncesi döneme kıyasla küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşacağı bir döneme ilerliyor. İklim aşımı olarak tanımlanan bu tablo, yalnızca daha yüksek sıcaklıklar anlamına gelmiyor; toplumlar, ekosistemler ve türler üzerindeki riskleri de büyütüyor. Kıyı bölgeleri ile küçük ada devletleri, artan tehditlerin en ağır sonuçlarıyla karşı karşıya kalacak kesimler arasında bulunuyor.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın iklim aşımına ilişkin değerlendirmesi, yıllarca yetersiz kalan iklim politikalarının dünyayı bu noktaya taşıdığını ortaya koyuyor. Emisyonların hızla azaltılması, sıcaklıkların 1,5 derece eşiğinin üzerinde ne kadar süre kalacağını ve ne kadar yükseleceğini sınırlayabilir. Ancak sıcaklıkların ileride düşmesi, bu süreçte yaşanacak kayıpları ve geri döndürülemeyen zararları ortadan kaldırmayacak.

Uyum çalışmalarında dönüşüm ihtiyacı

İklim aşımı döneminde emisyon azaltımı ile iklim değişikliğine uyum birbirinden ayrı düşünülemeyecek. Artan riskler, yalnızca mevcut sistemlerde küçük düzenlemeler yapılmasını değil; altyapının, kurumların, arazi kullanımının ve kalkınma modellerinin yeniden tasarlanmasını gerektiriyor.

Buna karşın ülkeler, temel uyum önlemlerini finanse etmekte dahi zorlanıyor. Gelişmekte olan ülkelerin 2035 yılına kadar uyum için yılda 365 milyar dolara kadar kaynağa ihtiyaç duyabileceği hesaplanırken, gelişmiş ülkelerden sağlanan uluslararası uyum finansmanı 2024’te 35 milyar dolarda kaldı. Bu tutar, ihtiyaç duyulan miktarın yaklaşık yüzde 10’una karşılık geliyor.

Kuraklık, aşırı sıcaklar ve tekrarlanan afetler geçim kaynaklarını sürdürülemez hale getirdiğinde; ulaşım ve enerji altyapısı yeni iklim koşullarında çalışamaz duruma geldiğinde daha kapsamlı dönüşümler gerekecek. Hükümetler, kamu kurumları, özel sektör, araştırmacılar ve yerel topluluklar uyumu ekonomik istikrar, halk sağlığı, gıda ve su güvenliği ile insan onuruna yapılan bir yatırım olarak ele almalı.

Kayıp ve zarar iklim politikasının merkezinde olmalı

Bazı iklim etkileri uyum kapasitesini aşıyor veya alınan önlemlere rağmen ortaya çıkıyor. Deniz seviyesinin yükselmesiyle toprakların kaybedilmesi, afetler nedeniyle kalıcı yer değiştirme, kültürel mirasın yok olması ve ekosistemlerin çökmesi bu kapsamda değerlendiriliyor. Bu durumlarda konu yalnızca uyum değil, kayıp ve zararla mücadele haline geliyor.

Gelişmekte olan ülkelerde ekonomik kayıp ve zararların 2030’a kadar yıllık 671 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu hesaplamalar, yaşam kayıpları, kültürel mirasın silinmesi ve ekosistemlerdeki kalıcı tahribat gibi ekonomik olmayan zararları kapsamıyor. Kayıp ve Zarara Yanıt Fonu’nun kurulması önemli bir adım olsa da fonun başarısı, ihtiyaç duyulan ölçekte finansman sağlayıp sağlamayacağına ve desteğin etkilenen topluluklara hızlı, doğrudan ve adil biçimde ulaşıp ulaşmayacağına bağlı.

İklim değişikliğine en az katkıda bulunan ülkeler ve topluluklar, geri döndürülemez etkilerden en fazla zarar görenler arasında yer alıyor. Küçük ada devletleri, yerli halklar, kadınlar, düşük gelirli topluluklar ve Küresel Güney’deki birçok ülke, bu adaletsizliğin yükünü taşıyor.

Rekabet yerine ortak iklim politikası

İklim aşımı, azaltım, uyum ve kayıp-zarar politikalarının birbirinin alternatifi olmadığını gösteriyor. İhtiyaç duyulan şey, sınırlı kaynağı bu başlıklar arasında paylaştırmakla yetinmeyen, toplam iklim finansmanını büyük ölçüde artıran ve kaynakları adil biçimde dağıtan ortak bir yaklaşım.

İklim değişikliğiyle mücadelede başarı, toplumların değişen koşullara uyum sağlayabilmesine, kaçınılmaz kayıplara etkili yanıt verilmesine ve en ağır yükün soruna en az katkıda bulunanlara bırakılmamasına bağlı. İklim aşımı gerçeği, ülkeleri finansman, yönetişim ve hesap verebilirlik mekanizmalarını bu yeni dönemin ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlemeye zorluyor.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu