İran’da Ekonomik Protestolar Büyüyor, Uçuşlar Durduruldu

İran’da ekonomik protestolar artarken, internet kesintisi ve uçuş durdurmaları yaşanıyor. Güvenlik güçlerinin müdahalesiyle ölü sayısı yükseliyor.

Son günlerde Batı medyası Venezuela’daki gelişmelere odaklanırken, İran’da Aralık ayı sonlarında başlayan ve zamanla şiddetlenen protestolar devam ediyor. Ülke genelinde etkisini gösteren gösteriler, özellikle kırsal bölgeler ile başkent Tahran ve Irak sınırındaki İlam ve Lorestan eyaletlerinde yoğunlaşmış durumda. 8 Ocak itibarıyla güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucunda yaklaşık 45 kişinin hayatını kaybettiği bildiriliyor.

Protestoların arka planında halkın ağır ekonomik koşulları yatıyor. Ancak bu yılki gösterileri önceki dalgalardan ayıran bir özellik dikkat çekiyor; protestolar sırasında Veliaht Prens Rıza Şah’ın yeniden tahta çıkarılması yönünde destek sloganları atılması, İran sokaklarında daha önce görülmemiş bir durum olarak değerlendiriliyor. Geçmişteki protestolar ağırlıklı olarak dini liderliğe yönelikken, bu kez monarşi yanlısı söylemler daha fazla görünür hale geldi.

Güvenlik güçlerinin protestoları kontrol altına almakta zorlandığı ve sert müdahalelerin durumu daha da kötüleştirebileceği endişesiyle temkinli davrandığı belirtiliyor. Ayrıca, iktidardaki dini elit arasında da önemli görüş ayrılıkları yaşanıyor. Bir grup, göstericilerle diyalog kurulmasını savunurken, radikal kanat sert müdahalelerden yana.

İran İslam Cumhuriyeti’nin Yüksek Lideri Ali Hamaney, her iki tarafa da mesaj göndererek, “Göstericilerle konuşuyoruz, ancak isyancılarla konuşmanın bir faydası yok. İsyancılara hadleri bildirilmelidir” şeklinde bir açıklama yaptı. Bazı raporlar, rejim çevresinde artan bir güvensizliğe işaret ediyor. Fransa’ya yapılan vize başvurularındaki artış ve Moskova’ya eklenen uçuşlar, iktidardaki elitin ailelerini ülke dışına çıkarmaya başladığı iddialarını güçlendiriyor. İngiliz Times gazetesi, istihbarat kaynaklarına dayanarak, Hamaney’in oğlunun ve yaklaşık 20 aile üyesinin, Hamaney’in kontrolündeki 95 milyar dolarlık likit varlığın bir kısmıyla Moskova’ya taşınmayı planladığını öne sürdü.

ABD Başkanı Donald Trump, konuya ilişkin bir soruya, Hamaney’in “gidecek bir yer aradığını” söyleyerek yanıt verdi.

8 Ocak akşamı ve hafta sonunun yaklaşmasıyla birlikte, özellikle İsfahan, Tebriz, Gorgan ve Meşhed gibi şehirlerde protesto faaliyetlerinde belirgin bir artış gözlemlendi. Tahran’daki Kapalı Çarşı’da başlayan gösterilerde, protestocular araçları kullanarak ana yolları trafiğe kapattı. Kapalı Çarşı, rejime verilen desteğin önemli göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor; zira “Kapalı Çarşı’daki desteği kaybeden iktidar, sonunu hazırlar” ifadesi sıkça dile getiriliyor.

Gece ilerledikçe, yetkililer ülke genelinde daha önce görülmemiş ölçekte bir internet kesintisi uyguladı. Ancak binlerce İranlının Starlink üzerinden internete erişim sağladığı ve bu nedenle iletişim kısıtlamalarının, bu tür zorluklarla baş etmeye alışkın İranlılar için ciddi bir engel oluşturmayacağı değerlendiriliyor.

Bu gelişmelerin ardından Türk Hava Yolları, Katar Airways ve Emirates, İran’a yönelik tüm uçuşlarını askıya aldıklarını açıkladı.