Asya Piyasalarında Panik: Petrol Fiyatları 100 Doları Aştı
Petrol fiyatlarının 100 doları aşması, Asya borsalarında panik satışlarına yol açtı. Yatırımcılar güvenli liman arayışında.
Petrol fiyatlarının varil başına 100 doları geçmesi, küresel finans piyasalarında büyük bir sarsıntıya neden oldu. İran ile ilgili gelişmelerin etkisiyle artan enerji fiyatları, yatırımcıların güvenli liman olarak dolara yönelmesine sebep oldu. Bu durum, dünya genelinde enflasyon ve ekonomik büyüme üzerinde yeni riskler oluşturuyor.
Küresel hisse senedi piyasaları, petrol fiyatlarının bu seviyelere ulaşmasının ardından sert bir düşüş yaşadı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmanın kısa sürede sonlanacağına dair bir umut kalmaması, piyasalardaki satış baskısını artırdı. Yatırımcılar, belirsizlik ortamında dolara yönelerek güvenli bir liman arayışına girdi.
Asya borsalarının ana göstergesi olan bölgesel endeks, Nisan ayından bu yana en sert düşüşü yaşayarak %5,6 oranında geriledi. Güney Kore borsası yaklaşık %8, Japonya borsası ise %7 değer kaybetti. ABD ve Avrupa için hisse senedi vadeli işlemleri de %2,5’in üzerinde düşüş göstererek, satışların küresel ölçekte yayılabileceğine işaret etti. ABD tahvilleri de benzer bir satış baskısıyla karşılaştı.
Petrol fiyatlarındaki artış, piyasalardaki çalkantının merkezinde yer alıyor. Brent petrol fiyatı, %29 oranında artarak varil başına 119,50 dolara ulaştı. Bu artış, savaşın ikinci haftasına girdiği dönemde geçen haftaki %28’lik yükselişin üzerine geldi. Orta Doğu’daki büyük petrol üreticilerinin üretimi kısmaya başlaması ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin durması, petrol fiyatlarındaki yükselişi hızlandırdı.
Tarafların söylemleri, çatışmanın kısa sürede sona ermeyeceği sinyalleri veriyor. İran, öldürülen dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i yeni dini lider olarak ilan etti. ABD Başkanı Donald Trump ise yükselen petrol fiyatlarının “güvenlik ve barış için ödenen küçük bir bedel” olduğunu ifade etti.
Enerji fiyatlarındaki artış, enflasyon beklentilerini yükseltirken, tahvil piyasalarında da satışlara yol açtı. ABD’nin 10 yıllık tahvil getirisi, yıl başından bu yana en yüksek seviyelere doğru hareket etti. Avustralya’nın 3 yıllık tahvil getirisi ise 2011’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Almanya’nın Bund tahvil vadeli kontratları ise yaklaşık 15 yılın en düşük seviyelerine geriledi.
Jeopolitik gerilimin, yapay zekâ kaynaklı piyasa dalgalanmaları ve kredi piyasalarındaki risk endişeleriyle baskı altında olan küresel finans piyasaları üzerinde ek stres yarattığı belirtiliyor. Yatırımcılar, yüksek petrol fiyatlarının yeni bir enflasyon dalgası tetikleyebileceği ve ABD işgücü piyasasında görülen soğuma sinyalleri arasında sıkışmış durumda.
Van Eck Associates stratejisti Anna Wu, yatırımcı davranışını şu şekilde özetliyor: “Bu tamamen korku temelli pozisyon alma. Yatırımcılar kârlarını realize ediyor ve bekle-gör yaklaşımına geçiyor. Piyasalar çatışmanın tırmanacağını fiyatlıyor.”
Bloomberg stratejistleri, mevcut belirsizliğin piyasalardaki toparlanmayı zorlaştırabileceğini ifade ediyor. MLIV Asia ekip lideri Garfield Reynolds, yatırımcıların bu durumu, geçen yıl nisan ayında hisse ve tahvil piyasalarında yaşanan sert satışlarla karşılaştırdığını belirtiyor. Bu belirsizlik, piyasaların toparlanmasını zorlaştırabilir.
Orta Doğu’da saldırılar devam ederken, İran, Körfez’deki Arap ülkeleri ve İsrail’e yönelik füze ve drone saldırılarını sürdürüyor. İsrail de Tahran’daki yakıt depolarını hedef alarak, İran’ın elektrik altyapısını vurma tehdidinde bulundu. İran Kızılayı, saldırılar sonrası zehirli asit yağmuru riski konusunda uyarıda bulundu.
ABD yönetimi, İran’ın nükleer silaha yakın seviyede zenginleştirilmiş uranyum stoklarını ele geçirmek için özel kuvvetlerin sahaya gönderilmesi seçeneğini değerlendiriyor. Diplomatik kaynaklara göre Washington, bu stokların yer değiştirmiş olabileceğinden endişe ediyor.
Ten Cap Investment kurucu ortağı Jun Bei Liu, yatırımcıların hızla savunma pozisyonuna geçtiğini belirtiyor. “Piyasalar artık bu savaşın ne kadar süreceğini anlamaya çalışıyor. Petrol fiyatları mevcut seviyelerde kalırsa küresel büyümenin ne olacağı konusunda ciddi endişe var” diyor. Tahvil piyasasında da benzer bir tablo görülüyor. Daha önce yatırımcılar, şirket riskleri nedeniyle ABD tahvillerine sığınırken, İran savaşı yeni bir endişe dalgası yarattı. Petrol fiyatlarının yükselmesiyle birlikte enflasyon korkuları yeniden ön plana çıktı.
Jeopolitik belirsizlik ortamında yatırımcıların önemli bir bölümü ABD dolarına yöneldi. Bloomberg Dolar Endeksi, Pazartesi günü %0,5 yükseldi. Commonwealth Bank stratejisti Carol Kong, doların bu ortamdan en fazla fayda sağlayan varlık olduğunu belirtiyor. “ABD dolarının güvenli liman statüsü ve ABD’nin net enerji ihracatçısı olması nedeniyle mevcut ortamda dolar en büyük kazanan. Ancak doların daha ne kadar güçleneceği savaşın süresi ve şiddetine bağlı olacak” ifadelerini kullanıyor.
Piyasa stratejisti Ed Yardeni, İran savaşı nedeniyle ABD borsalarında sert bir satış riski oluştuğunu belirtiyor. Yardeni, yılın geri kalanında piyasa çöküşü ihtimalini %20’den %35’e yükseltti. Buna karşılık, yatırımcı coşkusunun tetiklediği güçlü yükseliş senaryosunun olasılığını %20’den %5’e düşürdü. JonesTrading stratejisti Michael O’Rourke ise, borsalarda en kötü tepkinin henüz görülmediğini ve somut olumlu bir gelişme gelene kadar piyasaların riskten kaçış modunda kalmasını beklediğini vurguladı.
Hisse senedi piyasalarında ise S&P 500 vadeli işlemleri %2, Nikkei 225 vadeli kontratları %6,7, Japonya Topix endeksi %5,6, Avustralya S&P/ASX 200 %3,6, Hong Kong Hang Seng %2,5 ve Shanghai Composite %1 değer kaybetti. Döviz piyasasında Bloomberg Dolar Endeksi %0,5 yükselirken, Euro %0,8 düşerek 1,1526 dolara geriledi. Yen %0,6 değer kaybederek dolar karşısında 158,72’ye çıktı. Kripto para birimlerinde ise Bitcoin %0,5 düşerek 66.902 dolara, Ether %0,8 yükselerek 1.973 dolara ulaştı. Tahvil piyasasında ABD 10 yıllık tahvil getirisi 6 baz puan artarak %4,20, Japonya 10 yıllık tahvil getirisi 6,5 baz puan artarak %2,225, Avustralya 10 yıllık tahvil getirisi ise 13 baz puan artarak %4,97 oldu. Emtia piyasasında WTI petrol %25 yükselerek 113,45 dolara, spot altın %1,5 düşerek 5.096 dolara geriledi.
