Türkiye’den teknoloji girişimlerinde 100 milyar dolarlık hedef

Bakan Kacır, Türkiye’den 100 bin teknoloji girişimi çıkmasını ve Turcorn’ların toplam değerlemesinin 100 milyar dolara ulaşmasını hedeflediklerini açıkladı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin yapay zekâ başta olmak üzere ileri teknoloji alanlarında küresel ölçekte güçlü bir merkez haline gelmesini hedeflediklerini söyledi. Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisinin ev sahipliğinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının stratejik ortaklığında İstanbul Fuar Merkezi’nde düzenlenen GITEX Ai Türkiye etkinliğinde konuşan Kacır, teknoloji girişimciliğine ilişkin kapsamlı hedefleri paylaştı.

Kacır, inovasyonun ekonomik faaliyetlerden sanayi üretimine ve uluslararası rekabete kadar pek çok alanı yeniden şekillendirdiğini belirtti. Türkiye’nin son 20 yılda güçlü bir inovasyon altyapısı oluşturduğunu ifade eden Bakan, bu ekosistemin 115 teknoparkta faaliyet gösteren 13 binden fazla şirket ile 1700 Ar-Ge ve tasarım merkezine dayandığını kaydetti.

Türkiye’nin savunma sanayisindeki ilerlemesini teknolojik dönüşümün somut örneklerinden biri olarak gösteren Kacır, ülkenin insansız hava araçlarında dünya çapında öne çıktığını, uçak, helikopter, deniz platformu, kara sistemi ve uydu tasarlayıp üretebildiğini dile getirdi. Tamamen elektrikli yerli otomobil Togg’un da bu vizyonun sonuçlarından biri olduğunu belirten Kacır, bugüne kadar yaklaşık 120 bin Togg aracının yollara çıktığını söyledi.

Teknoloji girişimlerini Türkiye’nin yeni başarı hikâyelerinin temel unsurlarından biri olarak değerlendiren Kacır, girişimcilerin doğru yetenek ve finansmanla buluştuğunda küresel ölçekte değer üretebileceğini vurguladı.

Türkiye’de 2019 yılında hiç unicorn bulunmadığını hatırlatan Kacır, bugün ülkenin küresel arenada 8 unicornu, diğer adıyla Turcorn’u bulunduğunu ifade etti. Bakan, Türkiye’den 100 bin teknoloji girişiminin çıkmasını ve Turcorn’ların toplam değerlemesinin 100 milyar dolara ulaşmasını hedeflediklerini açıkladı. Türkiye’yi dünyanın en güçlü 10 girişimcilik ekosisteminden biri yapmayı amaçladıklarını belirten Kacır, İstanbul’un da teknoloji yatırımları ve girişimcilik alanında dünyanın ilk 20 merkezi arasında yer alması için çalıştıklarını söyledi.

Girişimlerin büyümesini desteklemek amacıyla Turcorn 100 Programı’nın başlatıldığını aktaran Kacır, Türkiye Tech Visa Programı ile teknoloji uzmanları ve yenilikçi kurucuların Türkiye’de şirket kurmasının ve büyümesinin kolaylaştırıldığını kaydetti. Program kapsamında şimdiye kadar 5 binden fazla uluslararası teknoloji uzmanının ekosisteme kazandırıldığını bildirdi.

Kacır, İstanbul Atatürk Havalimanı terminalinin Terminal İstanbul adıyla dünyanın en büyük girişimcilik merkezlerinden birine dönüştürüldüğünü belirterek, bu yapının girişimciler, teknoloji şirketleri ve yatırımcılar için uluslararası bir buluşma noktası olacağını ifade etti.

Girişimcilik ekosisteminin finansmana erişiminin kritik önem taşıdığını vurgulayan Kacır, 2007’den bu yana fon ve fonların fonu mekanizmaları aracılığıyla ekosisteme 130 milyon dolarlık kamu kaynağı aktarıldığını söyledi. Kamu desteklerinin kaldıraç etkisiyle toplam 2,8 milyar dolarlık fon hacminin harekete geçirildiğini belirten Kacır, kısa süre önce girişim sermayesi fonlarına 300 milyon dolarlık yeni kaynak tahsis edildiğini ve bunun ekosisteme 750 milyon doların üzerinde ilave finansman sağlamasının beklendiğini kaydetti.

Yapay zekâ yatırımları hızlanacak

Konuşmasında yapay zekânın küresel ekonomideki etkisine de değinen Kacır, şirketlerin değer zincirlerinin her aşamasında bu teknolojiden yararlanmaya başladığını söyledi. Dünya genelinde yapay zekâ harcamalarının bu yıl 2,7 trilyon dolara yaklaşmasının beklendiğini belirten Bakan, veri merkezlerinin de küresel doğrudan yatırımlarda giderek daha büyük pay aldığını ifade etti.

Yapay zekânın hızlı gelişiminin güvenlik, emniyet, güven ve hesap verebilirlik açısından yeni sorunları beraberinde getirdiğine dikkat çeken Kacır, mevcut modellerin farklı dillerin ve kültürlerin inceliklerini anlamakta yetersiz kalabildiğini söyledi. Türkiye’nin bu alana hem kararlılık hem de sorumluluk anlayışıyla yaklaştığını vurguladı.

TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zekâ Enstitüsünün kurulduğunu hatırlatan Kacır, Yapay Zekâ Ekosistem Çağrıları aracılığıyla şirketlerin, teknoloji geliştiricilerinin, üniversitelerin ve araştırma merkezlerinin bir araya getirildiğini belirtti. Rekabet Öncesi İşbirliği Programı ile Türkçe tabanlı yapay zekâ çözümlerinin ortaklaşa geliştirilmesinin ve uygulanmasının amaçlandığını kaydetti.

Yapay zekânın geliştirilmesi için işlem gücünün kritik olduğunu belirten Kacır, 80 binden fazla işlemci çekirdeği, 504 grafik işlemcisi ve 26 petabayt veri depolama kapasitesine sahip ulusal hesaplama kümesi TRUBA’nın devreye alındığını söyledi. Türkiye’nin Avrupa Yüksek Performanslı Hesaplama Ortaklık Girişimine katılımıyla Türk araştırmacılar ve teknoloji şirketlerinin Avrupa’daki süper bilgisayarlara erişim sağladığını ifade etti.

Yapay zekâ odaklı girişim sermayesi fonlarına 150 milyon dolarlık kamu finansmanı tahsis edildiğini bildiren Kacır, bu desteğin girişimlerin ölçeklenmesine ve uluslararası rekabette güç kazanmasına katkı sunacağını söyledi. Bakan ayrıca 30 milyar dolarlık HIT-30 programının yapay zekâ ve diğer öncü teknolojilerde büyük ölçekli yatırımları Türkiye’ye çekmek amacıyla tasarlandığını belirtti.

HIT-Veri Merkezi Çağrısı ile yüksek kapasiteli, güvenli ve enerji verimli veri merkezlerinin kurulmasının hızlandırılacağını aktaran Kacır, 1,6 milyar dolarlık HIT-Yapay Zekâ Çağrısı’nın bulut ve yapay zekâ altyapı yatırımlarını destekleyeceğini kaydetti. HIT-Kuantum Çağrısı ile de kuantum teknolojilerindeki yetkinliklerin geliştirilmesinin hedeflendiğini ifade etti.

2030 hedefleri açıklandı

Türkiye’nin Yapay Zekâ Eylem Planı’nın 2026-2030 dönemine ilişkin ulusal yol haritasını ortaya koyduğunu belirten Kacır, planın yapay zekâ ekosisteminin farklı katmanlarını güçlendirmeye yönelik 16 öncelikli eylem içerdiğini söyledi.

Eylem planının ilk iki yılında 5 milyon vatandaşa yapay zekâ okuryazarlığı kazandırılmasının, 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ profesyoneli yetiştirilmesinin hedeflendiğini açıklayan Kacır, kamu yatırım programlarının en az yüzde 2’sinin yapay zekâ projelerine ayrılacağını bildirdi. Stratejik alanlardaki en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden erişime açılacağını ifade etti.

Kacır, 2030’a kadar veri merkezi kapasitesinin 1 gigavata çıkarılacağını ve yapay zekâ, bulut teknolojileri ile dijital altyapı alanlarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının harekete geçirileceğini söyledi. Yapay Zekâ Büyüme Bölgeleri’nin yatırımcılara, KOBİ’lere ve araştırmacılara enerji ile dijital altyapıya hazır erişim sunacağını belirtti.

Türkiye’nin genç ve dinamik insan kaynağı, gelişmiş sanayi kapasitesi, büyüyen girişimcilik ekosistemi ve genişleyen dijital altyapısıyla yapay zekâ çağında önemli avantajlara sahip olduğunu dile getiren Kacır, hedeflerinin yeni teknolojilerin geliştirildiği, yenilikçi şirketlerin büyüdüğü ve ileri sanayi çözümlerinin küresel pazarlara ulaştığı bir Türkiye oluşturmak olduğunu söyledi.