Avrupa Birliği, Sanayi Odaklı Karbon Politikalarıyla Yeni Döneme Giriyor
Avrupa Komisyonu, sanayinin karbonsuzlaşmasını hızlandıracak yeni karbon politikalarını duyurdu.
Avrupa Komisyonu, Avrupa sanayisinin rekabet gücünü korurken net sıfır emisyon hedeflerine ulaşmayı amaçlayan kapsamlı bir karbon politikası revizyonunu tanıttı. Temmuz ayında açıklanan yeni düzenleme paketi, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) reformu ve Elektriklenme Eylem Planı (EAP) ile sanayinin karbonsuzlaşma sürecini hızlandırmayı ve enerji maliyetlerini daha yönetilebilir hale getirmeyi hedefliyor.
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in “Avrupa’yı dünyanın ilk elektrikle çalışan kıtası yapma” vizyonu doğrultusunda hazırlanan bu paket, iklim hedefleri ile sanayinin üretim gerçeklerini daha uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor. Yeni düzenlemeler, özellikle Avrupa çelik sektöründe uzun süredir tartışılan karbon maliyetleri konusuna yeni bir boyut kazandırıyor. Sektörde iki farklı yaklaşım öne çıkıyordu: Bir yanda yüksek karbon emisyonuna sahip entegre çelik üreticileri, artan karbon maliyetlerinin rekabet güçlerini zayıflattığını savunurken, diğer yanda elektrik ark ocaklı (EAF) üreticiler ve düşük karbon yatırımlarını erken hayata geçiren şirketler, güçlü karbon fiyat sinyallerinin yeşil yatırımlar için kritik önem taşıdığını vurguluyordu. Komisyonun açıkladığı yeni düzenlemeler, bu iki yaklaşım arasında daha dengeli bir yapı oluşturmayı hedefliyor.
Temmuz ayında açıklanan reform paketi, 2025 yılında duyurulan Avrupa Çelik ve Metal Eylem Planı (ESMAP) çerçevesinde başlatılan sanayi politikalarının bir devamı niteliği taşıyor. Bu plan dahilinde ticaret politikalarında önemli adımlar atılmış durumda. Temmuz ayı başında yürürlüğe giren yeni Tarife Kota (TRQ) sistemi ile Avrupa Birliği’nin çelik ithalatı üzerindeki kontrolü önemli ölçüde artırılmıştır. Ayrıca, Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM) uygulamasının son aşamasına geçilmesiyle birlikte, hem ithalatçılar hem de ihracatçılar açısından karbon raporlama ve uyum yükümlülükleri daha da genişletilmiştir.
Komisyon, daha önce gündeme gelen düşük karbonlu çelik için “AB’de Üretilmiştir” şartını nihai düzenlemeye dahil etmemiştir. Ayrıca, Sanayi Hızlandırıcı Yasası kapsamında planlanan gönüllü yeşil çelik etiketi uygulaması da mevcut paket içerisinde yer almamaktadır. Komisyona göre, yeni TRQ sistemi ve CBAM uygulaması Avrupa iç pazarını korumak açısından yeterli güvence sağlıyor. Bu nedenle ek içerik zorunluluklarına ihtiyaç duyulmadığı değerlendirilirken, sanayinin karbonsuzlaşmasını hızlandıracak finansal mekanizmalara öncelik verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Reform paketinin en dikkat çekici unsurlarından biri, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamında enerji yoğun sektörlere sağlanan ücretsiz karbon tahsislerinin uzatılması olmuştur. Komisyon, ücretsiz emisyon izinlerinin 2034 yılında tamamen sona ermesi yerine, geçiş sürecinin daha kademeli ilerlemesini önermektedir.
Yeni plana göre, 2028 yılından itibaren karbon izinlerinde yüzde 15’lik tampon mekanizması uygulanacak, yerli üreticilere yönelik karbon kaçağı koruması 2038 yılına kadar devam edecek ve karbon fiyatlandırma sistemi yatırım sinyali vermeye devam ederken, sanayinin dönüşüm hızına daha uyumlu bir geçiş modeli oluşturulacaktır.
Komisyonun açıkladığı Elektriklenme Eylem Planı, sanayide fosil yakıt kullanımının azaltılarak elektrik tabanlı üretim teknolojilerinin yaygınlaştırılmasını hedefliyor. Bu kapsamda enerji maliyetlerinin yeniden dengelenmesi, elektrifikasyon yatırımlarının hızlandırılması ve sanayinin düşük karbonlu üretime geçişinin desteklenmesi planlanmaktadır.
