SPK, Fiili Dolaşım Oranlarını Yeniden Düzenliyor
SPK, fiili dolaşım oranlarını yeniden düzenleyerek borsa şirketlerinin şeffaflığını artırmayı hedefliyor.
ŞEBNEM TURHAN
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin fiili dolaşım oranlarına ilişkin önemli bir düzenlemeye imza attı. Uzmanlar, 15 Haziran’da yürürlüğe girecek olan bu düzenlemenin, özellikle şirket sahiplerinin kontrol ettikleri özel ve serbest fonlar aracılığıyla tuttukları hisselerin fiili dolaşım hesaplamalarına dahil edilmeyeceğini belirtiyor. Bu durum, bazı hisselerin endekslerdeki ağırlıklarını da etkileyerek piyasalardaki dalgalanmalara neden olabilir.
Gedik Yatırım Kıdemli Araştırma Analisti Burak Pırlanta, düzenlemenin ardından endeks ağırlıkları ve pazar kriterlerinin yeniden şekilleneceğini ifade etti. SPK’nın bu adımının, Borsa İstanbul’un şeffaflık, adil fiyat oluşumu ve likidite yapısını olumlu yönde etkileyeceğine dikkat çeken Pırlanta, geçmişte bazı şirket sahiplerinin fiili dolaşım oranlarını artırmak için başvurdukları yöntemlerin artık geçerli olmayacağını vurguladı. Yeni sistemle birlikte, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) günlük olarak ortakların kontrolündeki fonlarda bulunan hisseleri tespit edecek ve bunları fiili dolaşım paylarından düşecek.
Pırlanta, mevcut sistemde bazı şirket sahiplerinin hisse senetlerini doğrudan kendi hesaplarında tutmak yerine, kontrol ettikleri özel veya serbest fonlar içinde barındırdıklarını hatırlatarak, bu durumun şirketlerin fiili dolaşım oranlarını olduğundan yüksek göstermesine yol açtığını belirtti. Ancak bu hisselerin doğrudan piyasada işlem görmediği için, serbest piyasa likiditesini tam olarak yansıtmadığını da ekledi.
Yeni düzenleme ile birlikte, şirketlerin gerçek fiili dolaşım oranlarının daha net bir şekilde görülebileceğini ifade eden Pırlanta, örnek bir hesaplama ile durumu açıklığa kavuşturdu. Örneğin, bir şirketin 100 milyon lot sermayesi olduğunu varsayalım. Eğer doğrudan ortaklık payı 60 milyon lot ve özel fonundaki payı 20 milyon lot ise, gerçek dolaşım oranı 20 milyon lot yani yüzde 20 olacaktır. Ancak eski sistemde bu 20 milyon lot da dolaşımda sayıldığı için fiili dolaşım oranı yüzde 40 olarak görünüyordu. 15 Haziran itibarıyla yeni sistem devreye girdiğinde, fiili dolaşım oranı bir gecede yüzde 20’ye düşecektir.
Düzenlemenin, Borsa İstanbul’un kurumsal kalitesini artırırken, kısa vadede fon rotasyonları ve fiyatlama dengelerini etkileyebileceğine işaret eden Pırlanta, yüksek likiditeye sahip görünen bazı şirketlerin aslında ortaklık fonları üzerinden daha toplu bir yapıda olduğunu belirtti. Bu durum, kurumsal yatırımcılar için daha sağlıklı bir veri seti sunacak ve oranı düşen şirketlerin endeks ağırlıkları azalacaktır. Bu da pasif endeks fonlarının zorunlu portföy dengelemeleri yapmasına yol açabilir.
Yatırımcılar, hangi şirket hisselerinin bu düzenlemeden etkileneceğini merak ederken, bazı özel ve serbest fonların yüksek ağırlıkları dikkat çekiyor. Uzmanlar, 15 Haziran’a kadar Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda bu düzenlemeden kaçınmak için çok sayıda özel durum açıklamasıyla karşılaşılabileceğini belirtiyor. Ayrıca, SPK’nın Kasım 2025’te gündeme gelen diğer fon düzenlemeleriyle ilgili gelişmeleri de takip edeceği vurgulanıyor.
Pırlanta, düzenlemenin en önemli teknik boyutunun Borsa İstanbul’un pazar kategorizasyon kriterleri olacağını belirterek, fiili dolaşım oranının yüzde 10’un altında kalan şirketlerin pazar değişiklik riskiyle karşılaşabileceğini ifade etti. Gerçek dolaşım oranının yüzde 5’in altına inmesi durumunda ise bu şirketlerin Piyasa Öncesi İşlem Platformu kapsamına alınma riski doğabileceğini söyledi. Bu tür durumların, kurumsal portföy yönetim şirketlerinin ve yatırım fonlarının ilgili hisselere olan yatırım kriterlerini doğrudan etkileyebileceği vurgulandı. 15 Haziran 2026 tarihi, Borsa İstanbul’un şeffaflık standartları açısından önemli bir dönüm noktası olacak.
