Cezalar Yetersiz Kalırsa Yasa Dışı Ticaret Sona Ermez

İZTO Başkanı Mahmut Özgener, caydırıcı cezaların eksikliği durumunda yasa dışı ticaretin devam edeceğini vurguladı.

MARUF BUZCUGİL/ANKARA

Ticaret Bakanlığı, Ankara Ticaret Odası (ATO) ve EKONOMİ Gazetesi iş birliğiyle düzenlenen Yasa Dışı Ticaretle Mücadele Konferansı, ATO Başkanı Gürsel Baran’ın ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Kayıt dışı ekonominin boyutları, EKONOMİ Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ moderatörlüğünde gerçekleştirilen “Yasa Dışı Ticaretin Etkileri ve Çözüm Yolları” başlıklı panelde masaya yatırıldı.

İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Özgener, Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF) Genel Sekreteri Nihal Mortepe, ATO 51 No’lu Akaryakıt Tesisleri, Petrol ve Petrol Ürünleri Meslek Komitesi Başkanı Ali Cem Cantekin, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Görevlisi Doç. Dr. Hakan A. Yavuz ve BDO Türkiye Ortağı Emrah Akın ile Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhittin Acar, panelde konuşma yaptı. Panel öncesinde bürokratlar, yasa dışı ticaretle mücadele için kamunun yaptığı düzenlemeleri aktardı.

Dijital Ortamda Yasa Dışı Ticaretle Mücadele Zorlaşıyor

Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Seda Gündüz, akaryakıt kaçakçılığında fatura sahteciliğinin yaygınlaştığını belirtti. Kaçakçılığın önlenmesine yönelik 2024-2028 Strateji Eylem Planı hakkında bilgi veren Gündüz, Türkiye’nin 23.5 milyon kişi ile dünyanın en büyük dokuzuncu tütün pazarı olduğunu ifade etti. Markalı ürünlerin pazar değerinin 650 milyar lira, markasız ürünlerin 20 milyar lira, ısıtılmış tütün ürünleri ve elektronik ürünlerin hacminin ise 1.5 milyar lira olduğunu aktardı. Sosyal medya ve Telegram üzerinden yasa dışı ticareti takip ettiklerini vurgulayan Gündüz, bazen personelin de bu gruplara katılarak mücadele ettiklerini dile getirdi.

Yasa Dışı Ticaretin Küresel Boyutu 3.5 Trilyon Dolar

Yasa Dışı Ticaretle Mücadele için Uluslararası İttifak Genel Direktörü Jeffrey Hardy, yasa dışı ticaretin global boyutunun 3.5 trilyon doları aştığını belirtti. Hardy, tütün ürünleri, akaryakıt ve alkollü içeceklerin yanı sıra ilaç, pestisitler ve gıda alanlarındaki yasa dışı ticaretle mücadelenin önemine dikkat çekti. Gelir İdaresi Başkanlığı Daire Başkanı Murat Vural, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın denetimlerine dair bilgiler paylaştı. Vural, sigara üzerindeki vergi yükünün yüzde 79.5 seviyelerine ulaştığını kaydetti. Hakan Güldağ’ın yönettiği panelde yasa dışı ticaretle mücadelede atılması gereken adımlar tartışıldı.

“CAYDIRICI CEZALAR SUÇU ENGELLER”

Mahmut Özgener: Tütün Sektörü Değişime Tam Olarak Hazır Değil

İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mahmut Özgener, tütün ve tütün mamulleri sektörünün 2025 yılında yaklaşık 16 milyar dolar değer yaratacağını ve üretimin 105 bin ton olacağını aktardı. Üretimin yarısının 43 ülkeye ihraç edildiğini belirten Özgener, ÖTV gelirlerinin yüzde 22’sinin tütün ürünlerinden sağlandığını, bu oranın toplam vergi gelirleri içindeki payının ise yüzde 4 olduğunu ifade etti. Mevzuat değişikliği ile sigara üretiminde yüzde 30 yerli tütün kullanma zorunluluğunun sektörü büyüttüğünü ancak sektörün bu değişime tam olarak hazır olmadığını vurguladı. Yasa dışı tütün ticaretiyle mücadelenin önemine dikkat çeken Özgener, sıkı denetimlerle kayıt dışı oranın yüzde 10’a kadar indiğini belirtti. Cezaların caydırıcı olmaması durumunda engellemenin güç olacağını sözlerine ekledi.

Nihal Mortepe: Halk Sağlığı İçin Risk Teşkil Ediyor

Türkiye Gıda Dernekleri Federasyonu Genel Sekreteri Nihal Mortepe, kayıt dışı ekonominin yalnızca vergi kaybı anlamına gelmediğini, halk sağlığı için de büyük risk oluşturduğunu ifade etti. Zincir gıda işletmelerinde ürünlerin hammadde aşamasından itibaren barkod üzerinden sorgulanabilmesine olanak sağlayacak bir düzenleme üzerinde çalıştıklarını belirten Mortepe, yaşanan sıkıntıların sektörün itibarını olumsuz etkilediğini aktardı. Sektörel gerçekliklerle uyumlu bir vergi sisteminin kayıtlı ekonomiyi artıracağına dikkat çeken Mortepe, sürekli kayıtlı işletmelerin denetlenmesinin yeterli sonuç vermediğini kaydetti.

Ali Cem Cantekin: Fatura Kaçakçılığı Yaygın

ATO 51 numaralı Akaryakıt Tesisleri Petrol ve Petrol Ürünleri Meslek Komitesi Başkanı Ali Cem Cantekin, akaryakıt sektöründeki yasa dışı ticaretin önlenmesi için yapılan mevzuat değişikliklerini dile getirdi. Denizcilik sektörüne yönelik ÖTV’siz satışta yaşanan suiistimallerin sona erme noktasına geldiğini belirten Cantekin, akaryakıt sektöründe fatura kaçakçılığının yoğun olarak yapıldığını ve UTTS’nin sahte faturaları engelleyeceğini ifade etti.

Emrah Akın: Tütün Ürünlerinde 150 Milyar TL Vergi Kaybı

BDO Yönetici Ortağı Emrah Akın, Türkiye’de yeni nesil ürünler de dahil olmak üzere yasa dışı tütün ticaretinden kaynaklanan yıllık vergi kaybının 150 milyar TL’ye ulaştığını vurguladı. Bu durumun hem devlet gelirleri hem de enflasyonla mücadele üzerinde kritik bir baskı oluşturduğunu belirten Akın, sigaraların enflasyon sepetindeki yüksek ağırlığı nedeniyle vergi yapısının nispi oranlardan maktu unsurlara kaydırılmasının mali çarpanı düşürerek ani fiyat artışlarını engelleyeceğini ifade etti. Türkiye’nin yüzde 45 olan nispi vergi oranının AB ortalaması olan yüzde 26’ya yaklaştırılmasının şeffaflık ve sürdürülebilirlik açısından önemli olduğunu, bu yöndeki adımların devamının hem enflasyon hem de yasa dışı ticaretle mücadelede kritik katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.

Hakan Yavuz: Kolluk ve Gümrük Ekipleri Özel Eğitim Almalı

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Görevlisi Doç. Dr. Hakan A. Yavuz, yasa dışı ticareti hukuki boyutuyla ele alarak, kaçakçılıkla mücadele kanunu çerçevesinde görev yapan gümrük memurları ve kolluk güçlerinin, konunun teknik olması nedeniyle özel eğitimden geçmesi gerektiğini belirtti. Kolluk birimleriyle yargının iş birliğinin önemine vurgu yaptı.