Çin, Yapay Zeka Altyapısını Su Altına Taşıdı

Veri merkezi yatırımlarının arttığı bir dönemde, Çin, rüzgar enerjisi ile çalışan su altı tesisini devreye alarak dikkatleri üzerine çekti. Bu yenilikçi teknoloji, enerji tüketimini beşte bir oranında azaltarak tatlı su kaynakları üzerindeki baskıyı da önemli ölçüde düşürüyor.

HiCloud Technology ve devlet destekli China Communications Construction ortaklığıyla geliştirilen 24 megavat kapasiteli Shanghai Lingang denizaltı veri merkezi projesi, mayıs ayında faaliyete geçti. Yapay zeka teknolojilerinin hızla büyümesiyle ortaya çıkan enerji zorluklarına çözüm arayan Çin, dünyanın rüzgar enerjisiyle çalışan ilk su altı veri merkezini Şanghay kıyılarında devreye aldı. Bu altyapı, Şanghay sahilinden 10 kilometre uzaklıkta ve deniz yüzeyinin 10 metre derinliğinde yer alıyor. Tesis, ihtiyaç duyduğu elektrik enerjisini yakınlardaki bir açık deniz rüzgar santralinden sağlıyor.

Çin hükümeti yetkilileri, okyanus tabanındaki bu tesisin kara tabanlı veri merkezlerine kıyasla enerji tüketimini beşte bir oranında azalttığını belirtiyor. Yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanan sistem, deniz suyunun doğal soğutma etkisi sayesinde enerji talebini büyük ölçüde düşürüyor. Geleneksel kara tabanlı veri merkezleri, toplam elektrik talebinin yüzde 25 ile yüzde 40’ını soğutma sistemlerine harcıyor. Sunucuların aşırı ısınmasını önlemek için soğutulmuş su kullanımı, yapay zekanın fiziksel altyapısının yeniden değerlendirilmesine yol açıyor.

Birleşmiş Milletler Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü, sektörün su ayak izinin 2030 yılına kadar 9,3 trilyon litreye ulaşabileceği konusunda uyarıda bulundu. Bu devasa miktar, Sahra Altı Afrika bölgesinde yaşayan 1,3 milyar kişinin yıllık evsel su ihtiyacına eşdeğer. Operasyonların denize taşınması, teknoloji şirketlerinin tatlı su kaynaklarına olan bağımlılığını azaltma konusunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

HiCloud, 2023 yılında Çin’in güneyindeki Hainan adasında dünyanın ilk ticari su altı veri merkezi projesini gerçekleştirmişti. Şanghay’daki girişim ise tamamen açık deniz rüzgar enerjisiyle desteklenen ilk proje olma özelliğini taşıyor. Gözlemciler, tesisin enerji sağladığı rüzgar santralini doğu Şanghay’daki yüksek teknoloji serbest ticaret bölgesi olan Lingang kıyılarından kısmen görebiliyor. Bu bölge aynı zamanda büyük bir Tesla fabrikasına da ev sahipliği yapıyor. Su altında veri merkezi konseptini test eden ilk ülke ise Çin değil; Microsoft, 2018 yılında İskoçya’nın Orkney sularında bir pilot uygulama başlatmıştı. İki yıl sonra umut verici sonuçlar bildirmesine rağmen projede ilerleme kaydedemedi. Hong Kong Politeknik Üniversitesi akademisyenlerinden Dr. Hanjiang Dong, Microsoft’un konsepti erken kanıtladığını ifade ediyor.

Dr. Hanjiang Dong, pazar talebini ve deniz mühendisliğini hızlıca birleştiren Çin’in ticari dağıtımda daha ileriye gittiğini vurguluyor. Yapay zeka yatırımlarını ekonomik kalkınma stratejisinin merkezine yerleştiren ülke, geçen yıl tesis inşasının hızlandırılmasını öngören bir eylem planı yayımladı. Hükümet, yapay zeka altyapısına yönelik temiz enerji arzının 2030 yılına kadar belirgin şekilde artırılacağını taahhüt ediyor. Resmi verilere göre Shanghai Lingang veri merkezi projesi toplam 1,6 milyar yuan yatırım aldı. Bu finansman, sektörel kapasiteyi artırma konusunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Su altında faaliyet gösteren veri merkezi modelleri, deniz ekosistemleri için tortuları rahatsız etme veya deniz suyunu ısıtma gibi riskler barındırıyor. Uzmanlar, bu çevresel risklerin yönetilebilir düzeyde olduğunu belirtirken, sürekli izleme gerekliliğine de dikkat çekiyor. Bournemouth Üniversitesi deniz biyoloğu Prof. Rick Stafford, su altı veri merkezi fikrinin mantıklı bir adım olduğunu değerlendiriyor. Stafford, deniz suyu kullanan soğutma teknolojilerinin bölgesel sıcaklık artışlarına yol açabileceğini, ancak ortaya çıkan çevresel etkilerin geniş bir alana yayılmayacağını öngörüyor.