Doğu Akdeniz’de Enerji Anlaşmaları Gelişiyor

Doğu Akdeniz, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılarla birlikte enerji anlaşmaları açısından yeniden gündeme geldi. EKONOMİ Gazetesi, 2020 yılından bu yana kamuoyuna yansıyan anlaşmalar ve şirketlerin taraf olduğu sözleşmeleri çeşitli kaynaklardan derledi.

Temmuz ayında, Irak’ın petrol ve gazını Türkiye’yi bypass ederek Suriye üzerinden Akdeniz’e ulaştırma girişimi çerçevesinde Suriye ile Fransa arasında bir anlaşma imzalandı. Ayrıca, Fransız enerji şirketi TotalEnergies, Suriye açıklarında arama hakkı elde etti. Türkiye ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) ile, Akdeniz’deki enerji kaynaklarına ulaşımda ucuz bir çözüm sunabilecek Karpaz-Dörtyol arasında bir doğalgaz boru hattı için anlaşma yaptı.

Küresel Enerji Şirketlerinin Rolü

Ham petrol ve doğalgaz üretimi, ticareti ve taşımacılığı konularında yapılan anlaşmalar, bölgedeki ülkelerin küresel enerji devleri ile olan ilişkilerini gözler önüne seriyor. Şirketlerin, ülkelerin imzalarına bağlı olarak arama ruhsatları alması dikkat çekiyor. Bu ruhsatlarda yer alan yerel şirketlerin yanı sıra, uluslararası enerji devleri de önemli roller üstleniyor.

Türk şirketi TPAO, Akdeniz’deki uluslararası anlaşmalara dayalı arama ruhsatlarında yalnızca Libya’da yer alıyor. Ancak Libya’da devam eden siyasi sorunlar, Hafter yönetiminin bu anlaşmaya karşı çıkması nedeniyle zorluklar yaratıyor.

Macron’un Suriye Ziyareti

Son dönemde Akdeniz’deki anlaşmalara Suriye ile Fransa da dahil oldu. Türkiye’deki NATO zirvesine katılmadan önce Suriye’yi ziyaret eden ilk Batılı lider olan Macron, ülkesinin şirketi TotalEnergies’in Suriye açıklarında petrol ve gaz araması için bir belge imzaladı. Ancak bu belgenin niteliği hakkında net bir bilgi bulunmuyor. Bölgedeki enerji koridorları üzerinden yaşanan gelişmeler, ülkeler arasında çıkar çatışmalarına yol açıyor. Özellikle Körfez ülkelerinin Akdeniz’e erişim çabaları dikkat çekiyor. Türkiye, Basra-Yumurtalık hattının hem ticaret hem de enerji koridoru olabilmesi için çaba sarf ederken, Irak’ın Suriye üzerinden Akdeniz’e ulaşacak bir boru hattı için girişimlerde bulunduğu biliniyor. Suriye’nin önceki yönetimi döneminde imzalanan bazı anlaşmalar ise fiilen duraklama aşamasında.

Türkiye-KKTC Enerji Hattı

Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de, Avrupa’nın desteklediği Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan merkezli doğalgaz-petrol boru hatları girişimine karşı, KKTC ile imzaladığı anlaşma önemli bir stratejik adım olarak değerlendiriliyor. Pahalı olan İsrail-GKRY-Yunanistan-AB girişimine alternatif olarak, altyapısı büyük ölçüde hazır olan KKTC-Türkiye hattı ile daha uygun maliyetli bir çözüm önerisi sunulmuş durumda. Türkiye ile KKTC arasındaki bu anlaşma, KKTC’ye doğalgaz erişimi sağlarken, aynı zamanda çift yönlü çalışabilecek şekilde tasarlanmış. Bölgedeki yeni kaynakların bu hat üzerinden küresel pazara ihracatına olanak tanıyacak altyapı, Hatay ve Adana’nın sahillerinde hem petrol hem de doğalgaz için mevcut durumda. Bu altyapı, Türkiye doğalgaz boru hattı ile Avrupa’ya da bağlı durumda.