Küresel Orman Kaybı Hızında Yavaşlama Yetersiz Kalıyor

Araştırmalar, 2025 yılı itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 43.000 kilometrekarelik yaşlı tropikal ormanın kaybolacağını öngörüyor. Bu miktar, Danimarka’nın yüzölçümüne eşdeğer bir alanı kapsıyor. Yeni uydu verileri, Brezilya’nın Amazon bölgesindeki ormansızlaşmayı durdurma çabalarının, tropikal yağmur ormanlarındaki kaybın geçen yıl yavaşlamasına katkıda bulunduğunu ortaya koyuyor.

2024 yılına kıyasla kaybedilen orman miktarı, rekor seviyelerin yaklaşık üçte bir oranında daha az olsa da, bilim insanları, tropikal ormanların hâlâ on yıl öncesine göre çok daha hızlı bir şekilde yok olduğuna dikkat çekiyor. Ayrıca, iklim değişikliği ve bu yılın sonlarında etkisini göstermesi beklenen El Niño hava olayının, orman yangınlarının olasılığını ve şiddetini artırabileceği yönünde endişeler mevcut.

Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) ve Maryland Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen bir analiz, tropikal orman kaybının 2025 yılında %36 oranında azalacağını gösteriyor. Ancak, yıl sonuna doğru meydana gelen kayıpların uydu verileriyle ancak bir sonraki yılın başında tespit edilebilmesi nedeniyle, bu verilerde bir miktar belirsizlik bulunmakta. Yine de bilim insanları, genel eğilimin doğruluğuna dair güvenlerini koruyor.

Geçtiğimiz yıl kaydedilen azalma, El Niño’nun yerine daha serin La Niña koşullarının geçmesiyle 2024 yılındaki rekor yangınların etkisinin azalmasından kaynaklanıyor. Araştırmacılar, Brezilya, Kolombiya ve Malezya gibi ülkelerde ormanları korumaya yönelik artan çabaların da bu duruma katkı sağladığını vurguluyor.

WRI bünyesindeki Global Forest Watch’un eş direktörü Elizabeth Goldman, “2025’teki düşüşü görmek oldukça umut verici” dedi. Goldman, “Bu durum, siyasi irade ve ormanlar için harekete geçmek isteyen liderlerin varlığında, verilerde somut sonuçlar elde edebileceğimizi gösteriyor” şeklinde ekledi.

Dünyanın en büyük yağmur ormanlarına ev sahipliği yapan Brezilya’da, araştırmalar daha güçlü çevre politikalarının ve yasaların sıkı bir şekilde uygulanmasının ormansızlaşmayı yavaşlatmaya yardımcı olduğunu ortaya koyuyor. Yangınlar hariç tutularak yapılan hesaplamalara göre, Brezilya’da geçen yıl yaklaşık 5.700 kilometrekare yaşlı tropikal orman yok oldu; bu, 2002 yılından bu yana kaydedilen en düşük seviye olarak kayıtlara geçti.

Milyonlarca türü barındıran tropikal yağmur ormanları, sağlıklı bir durumda iken gezegeni ısıtan karbondioksiti büyük miktarlarda emerek Dünya’nın serin kalmasına yardımcı oluyor. Ancak bu ormanlar, tarım ve kerestecilik amacıyla arazi açma faaliyetleri ve iklim değişikliği nedeniyle artan baskılar altında kalıyor. Bilim insanları, iklim değişikliğinin daha büyük yangınların yayılmasına uygun koşullar yaratabileceği konusunda uyarıyor.

Dünya liderleri, 2021 yılında Glasgow’da düzenlenen COP26 iklim zirvesinde orman kaybını 2030 yılına kadar durdurma ve tersine çevirme taahhüdünde bulunmuşlardı. Ancak bu taahhüt doğrultusunda ilerleme hâlâ hedefin oldukça gerisinde. 2024 yılında tropikal ormanlar, insan kaynaklı iklim değişikliği ve El Niño’nun etkisiyle daha hızlı bir şekilde yok olma riskiyle karşı karşıya kalacak.

WRI orman ve doğa koruma küresel direktörü Rod Taylor, “Ormanlar normal iklim koşullarıyla başa çıkabilecek kapasiteye sahip. Ancak yeni ve şiddetli yangınlar, kuraklıklar gibi durumlarla başa çıkabilmek için ormanları nasıl daha dayanıklı hale getirebileceğimiz ve onları iklim değişikliği ile yangınlara karşı nasıl koruyabileceğimiz üzerine düşünmemiz gerekiyor” dedi. Araştırmacılar, iklim değişikliği ve El Niño’nun yeni bir evresinin birleşimi nedeniyle, bu yılın ilerleyen dönemlerinde yangın tehdidinin daha da artabileceğinden endişe ediyor.