Enerji Krizi Derinleşiyor: Küresel Etkileri Artıyor

Orta Doğu’daki savaşın etkilerini inceleyen yeni bir rapor, enerji krizinin ödeme güçlükleri ve küresel ulaşıma olan etkilerini ele alıyor. Allianz Trade uzmanlarının hazırladığı “Küresel Ekonomide Krizin Pikselleri” başlıklı çalışmada, enerji krizi nedeniyle havayolu ulaşım maliyetlerinin önemli ölçüde artabileceği belirtiliyor. 2022 yılındaki enerji krizinden bu yana Avrupa’daki enerji yoğun şirketlerin daha dar marjlarla karşı karşıya kaldığı vurgulanıyor.

Raporda, Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki kesintilerin, ödeme yapamama risklerini yeniden değerlendirmeye zorladığı ifade ediliyor. Kuveyt, Katar, Sırbistan, Birleşik Krallık ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin kredi notlarının düşürülmesi, Azerbaycan, Kosta Rika ve Kazakistan’ın ise yükseltilmesiyle sonuçlandı. Not indirimlerinin, artan girdi fiyatları ve arz sıkıntılarının kârlılığı tehdit etmesi gibi nedenlerden kaynaklandığı belirtiliyor.

Özellikle Ukrayna, Ürdün, Pakistan, Kenya ve Etiyopya gibi ülkelerin, enerji, cari denge ve maliye alanında üçlü açık vermesi, ikinci tur etkilerin yükünü taşımalarına neden oluyor. Gana, Mısır, Sri Lanka, Türkiye ve Fas gibi ülkeler de bu durumu takip ediyor. Uzmanlar, döviz rezervi birikiminin yavaşlaması ve dış finansman koşullarının sıkılaşmasının, zayıf dış tamponlar ve politika kısıtları ile birleşerek daha yüksek egemen risk primlerine ve artan borç servis maliyetlerine yol açtığını belirtiyor.

Enerji yoğun sektörlerdeki ödeme yapmama risklerinin, 2025 ortasından bu yana görülen iyileşme eğilimini tersine çevirerek kötüleştiği de raporda yer alıyor. Özellikle küresel taşımacılık sektörü ve Körfez İş birliği Konseyi (GCC) ülkelerindeki enerji sektörü, bu durumdan olumsuz etkileniyor. Avrupa’daki enerji yoğun şirketlerin marjlarının daraldığı ve 21 sektörün notunun düşmesine karşın yalnızca altı sektörün notunun yükseldiği ifade ediliyor.

Uzmanlar, Körfez ülkelerindeki enerji ve taşımacılık bağlantılı sektörlerin, krizin merkez üssünde yer aldığını belirtiyor. Gemi yakıtı fiyatlarındaki %70’lik artış, deniz taşımacılarının toplam işletme maliyetlerini %25 artırırken, navlun ücretleri %16 oranında sınırlı bir artış gösteriyor. Hürmüz Boğazı üzerinden geçen dünya jet yakıtının %40’ı, fiyatların rekor seviyelere ulaşmasına neden oldu. Havayolu taşımacılığında bilet fiyatlarının %70’e varan oranlarda arttığı belirtiliyor. Ancak, 70.000’den fazla uçuş iptali ve Orta Doğu’daki önemli merkezlerin kapanması, bölgedeki turizm kayıplarının 55 milyar ABD dolarına ulaşabileceğini gösteriyor.

Şokun yayılma alanının genişlediği, Avrupa’daki kimya ve metal sektörlerinin de bu durumdan etkilendiği ifade ediliyor. Avrupa sanayisinde nihai enerji tüketiminin %40’ının doğalgazdan geldiği, bu durumun kimya, çelik ve çimento sektörlerini zor durumda bırakacağı belirtiliyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının, 2022’den bu yana kimya sektöründeki enerji krizini derinleştirdiği vurgulanıyor. Bölgedeki kimyasal üretim seviyeleri, Ukrayna’daki savaşın öncesine kıyasla düşük kalmaya devam ediyor. Uzmanlar, zayıf talep ve rekabetçi olmayan doğalgaz fiyatlarının bu durumu daha da kötüleştirdiğini ifade ediyor. Enerji, petrokimya ve temel inorganik ürünlerin, bölgedeki kimya satışlarının yaklaşık %40’ını oluşturduğu bilgisi de raporda yer alıyor.