Hürmüz Boğazı’ndaki Gerilim: Piyasalarda Sert Dalgalanmalar

Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmalar, küresel piyasalarda dalgalanmalara yol açarak risk iştahını olumsuz etkiliyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere yönelik saldırıları ve bazı tankerleri ele geçirmesi, küresel piyasalarda önemli dalgalanmalara neden oldu. Petrol fiyatları 100 doların üzerinde kalmaya devam ederken, hisse senetleri ve tahvillerde satış baskısı artış gösterdi. Yatırımcılar, ABD-İran geriliminin küresel ekonomi üzerindeki olası etkilerini yeniden değerlendirmeye başladı.

Küresel enerji ticaretinin kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, İran’ın ticari gemilere yönelik saldırıları sonrası adeta durma noktasına geldi. İran güçlerinin en az iki gemiye el koyduğunu açıklaması, bölgedeki çatışmaların yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor. Saldırıya uğrayan gemiler arasında MSC Francesca ve Epaminondas’ın da bulunduğu bildirildi. Boğazdan geçişlerin neredeyse tamamen durması, bazı gemilerin rotalarını değiştirmesine veya beklemeye geçmesine yol açtı.

Gerilim, sadece İran’ın eylemleriyle sınırlı kalmadı; ABD donanması da İran limanlarına yönelik deniz ablukasını sürdürerek baskıyı artırdı. 13 Nisan’dan bu yana ABD savaş gemilerinin birçok petrol tankerini geri çevirdiği ve bazı gemilerin durdurularak yönlendirildiği ifade ediliyor. Bu karşılıklı hamleler, Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji arzı açısından taşıdığı kritik önemi bir kez daha gözler önüne serdi.

Jeopolitik risklerin artması, petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkilemeye devam ediyor. Brent petrolün varil fiyatı %1 artarak 103 dolara yükselirken, yıl başından bu yana yaklaşık %70’lik bir artış kaydedildi. Bu yükselişin büyük bir kısmı, Orta Doğu’daki çatışmaların şiddetlenmesiyle gerçekleşti. Enerji fiyatlarındaki bu artış, küresel enflasyon beklentilerini de yeniden yukarı çekiyor.

Artan belirsizlikler, risk iştahını olumsuz yönde etkiledi. Asya-Pasifik hisse senetleri %0,5, S&P 500 ve Nasdaq vadeli kontratları da %0,5 düştü. Avrupa borsalarının da güne düşüşle başlaması bekleniyor. Tahvil piyasalarında da satışlar dikkat çekiyor; ABD 10 yıllık tahvil faizi yükselirken, dolar güç kazandı.

Piyasalar uzun süre çatışmaların hızla sona ereceği beklentisiyle hareket etmişti, ancak son gelişmeler bu iyimserliği zayıflatıyor. Uzmanlar, yatırımcıların enerji akışının kısa sürede normale dönmeyeceğini kabullenmeye başladığını belirtiyor. Avustralya Commonwealth Bank’tan stratejist Carol Kong, başlangıçta piyasaların sürece iyimser yaklaştığını ancak bu beklentinin değişebileceğini ifade etti. Kong, kalıcı bir anlaşmaya giden yolun hâlâ uzak olduğunu ve enerji fiyatlarının kısa vadede yükselmeye devam edebileceğini vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesin süreceğini belirtse de, taraflar arasında müzakerelerde ilerleme sağlanamaması riskleri artırıyor. İran, yakın vadede yeni müzakerelere katılmayı planlamadığını açıklarken, ABD’nin deniz ablukasını sürdürmesi gerilimi daha da tırmandırıyor. Uzmanlara göre savaşın uzaması ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, küresel ekonomi üzerinde ciddi baskılar yaratabilir.

Piyasalardaki dalgalanma, diğer varlık sınıflarına da yansıdı. Altın %0,6 düşerek 4.710 dolar seviyesine inerken, gümüş %1,9’luk bir düşüşle 76 dolar civarına geriledi. Bitcoin ise 78 bin dolar seviyesinde hafif bir geri çekilme yaşadı. Olumsuz jeopolitik tabloya rağmen güçlü şirket bilançoları piyasaları kısmen destekliyor. Tesla, beklentilerin üzerinde kâr açıklarken, Texas Instruments güçlü bir görünüm sundu. Boeing hisseleri de teslimatlardaki artışla değer kazandı. Asya’da ise SK Hynix’in kârını beşe katlaması dikkat çekti.

Analistlere göre piyasalar şu anda iki zıt güç arasında sıkışmış durumda; güçlü şirket kârları ve yapay zekâ yatırımları ile artan jeopolitik riskler ve enerji fiyatları. Bu nedenle küresel piyasalarda dalgalı ve yön arayışının sürdüğü bir dönem öne çıkıyor.