Emtia piyasaları haftayı jeopolitik risklerle tamamladı

Emtia piyasaları, ABD-İran gerilimi, Fed beklentileri ve arz gelişmelerinin etkisiyle haftayı enerji ve baz metallerde yükselişle tamamladı.

Emtia piyasaları, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını yoğunlaştırmasıyla artan jeopolitik riskler ve ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasına dair değişen beklentiler nedeniyle dalgalı bir hafta geçirdi. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, küresel enflasyonun yeniden hızlanabileceği endişesini artırırken tahvil piyasalarında satış baskısı oluşturdu.

ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin tırmanması, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların aksayabileceği kaygısını güçlendirdi. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi hafta içinde yüzde 4,82 ile Kasım 2023’ten, 2 yıllık tahvil faizi ise yüzde 4,42 ile Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. 10 yıllık tahvil faizi haftayı 6 baz puanlık artışla yüzde 4,79’dan tamamladı.

Fed yetkililerinin açıklamaları da faiz beklentilerinde hareketliliğe neden oldu. New York Fed Başkanı John Williams, enerji maliyetlerindeki artışın hizmet sektörlerine yayılmaması sayesinde enflasyondaki yavaşlamanın sürdüğünü söyledi. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller ise fiyat baskılarının hafiflediğini gösteren veriler gelmesi halinde eylül toplantısında faizlerin sabit tutulmasını destekleyebileceğini belirtti.

ABD’de özel sektör istihdamının ağustosta 38 bin kişi artması ve 48 binlik beklentinin altında kalması, haftanın ortasında faiz beklentilerini zayıflattı. Ancak tarım dışı istihdamın aynı ayda 162 bin kişi yükselerek 56 binlik tahmini aşması, Fed’in faiz artırabileceği yönündeki beklentiyi yeniden güçlendirdi. İşsizlik oranı yüzde 4,1’de sabit kalırken, haziran ve temmuz aylarına ilişkin toplam istihdam verisi 55 bin kişi yukarı yönlü revize edildi.

İstihdam verisinin ardından Fed’in eylül toplantısında faiz artırma ihtimali yüzde 65’e çıktı. Dolar endeksi son işlem gününde yükselse de haftalık bazda yüzde 0,5 gerileyerek 99,2 seviyesine indi.

Altında merkez bankası alımları sürdü

Değerli metallerde fiyatlamalar, Fed’in para politikasına ilişkin beklentiler ile tahvil faizlerinin seyrinden etkilendi. Waller’ın açıklamaları sonrasında gerileyen tahvil faizleri ve dolar, haftanın ortasında altın fiyatlarını destekledi. Güçlü istihdam verisinin ardından faiz artırımı beklentisinin yükselmesi ise haftanın son işlem gününde değerli metaller üzerinde satış baskısı oluşturdu.

Dünya Altın Konseyinin verilerine göre merkez bankaları temmuz ayında rezervlerine net 23 ton altın ekledi. Böylece yılın ilk yedi ayında resmi olarak bildirilen net alım yaklaşık 130 tona ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde bu miktar yaklaşık 160 ton olmuştu.

Temmuz ayındaki alımlarda 20 tonla Çin başı çekti. Çin Merkez Bankasının altın alımları aralıksız 21’inci aya ulaşırken, ülkenin yıl başından bu yana aldığı altın miktarı 60 tona, toplam rezervi ise 2 bin 366 tona çıktı. Polonya, temmuzda 8 ton ve yılın ilk yedi ayında 90 ton alımla dönemin en büyük alıcısı oldu. Rusya temmuzda 6 ton, Türkiye ise 1 ton altın sattı.

Merkez bankalarının net altın talebi, yılın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 62 artarak 289 tona çıktı. Bu rakam, ikinci çeyrekler karşılaştırmasında en yüksek seviyeye işaret etti. Altın temmuz ayını ons başına 4 bin 27 dolardan yatay tamamlarken, küresel altın fonlarına 3 milyar dolarlık giriş gerçekleşti. Rezervleri çeşitlendirme eğilimi ile enflasyon ve jeopolitik risklere karşı korunma isteği altın talebini destekledi.

Haftalık bazda ons fiyatı platinde yüzde 0,1 artarken paladyum yüzde 1,9, altın yüzde 0,4 ve gümüş yüzde 0,2 değer kaybetti.

Baz metallerde arz görünümü fiyatları destekledi

Baz metallerde dolar endeksindeki haftalık düşüşün yanı sıra ürünlere özgü arz gelişmeleri öne çıktı. Londra Metal Borsası depolarındaki çinko stoklarının azalması ve fiziki piyasadaki sıkışıklık, fiyatların yükselmesinde etkili oldu. Üç ay vadeli çinko fiyatı ton başına 3 bin 990 dolara çıkarak yaklaşık dört yılın zirvesini gördü. Küresel çinko madeni üretiminin yılın ilk yarısında yüzde 2,6 gerilediği bildirildi.

Bakır fiyatlarını, ABD’nin temmuzdaki rafine bakır ithalatının rekor seviyeye ulaşması ve Şanghay Vadeli İşlemler Borsasındaki stokların haftalık yüzde 13 düşüşle 63 bin tona inmesi destekledi. Alüminyumda kısa vadeli teslimat fiyatlarının vadeli fiyatların üzerine çıkması, fiziki piyasadaki arz sıkışıklığına işaret etti. Kurşunda ise yüksek stoklar ile 8 bin 450 tonluk çekme talimatı birbirini dengeledi.

Baz metallerde tezgah üstü piyasada haftalık fiyatlar çinkoda yüzde 1,7, bakırda yüzde 0,8, alüminyumda ve nikelde yüzde 0,3 yükseldi. Kurşun fiyatı ise değişmedi.

Enerji fiyatlarında jeopolitik risk primi arttı

ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılığa yönelik kaygılar, enerji grubunda fiyatları yukarı çekti. Analistler, Orta Doğu petrol ihracatında henüz kalıcı ve geniş çaplı bir kesinti yaşanmadığını, ancak çatışmaların yenilenmesinin fiyatlardaki jeopolitik risk primini artırdığını belirtti.

Irak’ın petrol ihracatının ağustosta günlük 1,35 milyon varilden 2,34 milyon varile yükselmesi, arz endişelerini kısmen sınırladı. ABD’de ticari ham petrol stokları 4,5 milyon varil azalarak 424,5 milyon varile geriledi. Benzin stokları da 1,2 milyon varil düşerken rafinerilerin kapasite kullanım oranı yüzde 98’e çıkarak Ağustos 2018’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Avrupa’da gösterge doğal gaz fiyatı megavatsaat başına 75 avroyu aşarak 2023 başından beri en yüksek seviyesini gördü. ABD doğal gazında sıcak hava beklentileri ve sıvılaştırılmış doğal gaz tesislerine yönelen akışın artması fiyatları destekledi. Toplam doğal gaz stokları 3 trilyon 214 milyar fit küple beş yıllık ortalamanın yüzde 4,8 üzerinde gerçekleşti.

Brent petrolün varil fiyatı haftalık bazda yüzde 7,2, doğal gazın İngiliz termal birimi cinsinden fiyatı ise yüzde 3 arttı.

Tarım ürünlerinde farklı yönlü hareket

Tarım emtialarında fiyatlar, arz ve talep tarafındaki gelişmelerin etkisiyle farklı yönlerde hareket etti. Soya fasulyesinde Çin’in ABD’den yaptığı alımlar ve üretim bölgelerinde sıcak ve kurak hava öngörüsü fiyatları destekledi. ABD Tarım Bakanlığı, Çin’e 192 bin ton, bilinmeyen alıcılara ise 250 bin 600 ton soya fasulyesi satıldığını açıkladı.

Mısır fiyatlarında ABD’de verim beklentilerinin gerilemesi ve Karadeniz ticaretine yönelik riskler etkili oldu. Buğday ise hafta içinde 3,5 yılın zirvesini görmesinin ardından, Rusya-Ukrayna Savaşı’na diplomatik çözüm bulunabileceği yönündeki açıklamalarla geriledi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın mümkün olduğunu söylemesi ve ABD’li müzakerecilerin Moskova ile Kiev’i ziyaret etmesinin beklenmesi, Karadeniz’den tahıl sevkiyatının normalleşebileceği beklentisini artırdı. Pirinçte ise Hindistan’da eylül yağışlarının mevsim normallerinin altında kalacağı tahmini üretim endişelerini güçlendirdi. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, 2026 küresel tahıl üretimi öngörüsünü 3,4 milyon ton azaltarak 2 milyar 980 milyon tona çekti.

Chicago Ticaret Borsasında haftalık fiyatlar soya fasulyesinde yüzde 1,8, mısırda yüzde 0,5 ve pirinçte yüzde 2,2 arttı. Buğday fiyatı ise yüzde 5,6 geriledi.

Yumuşak emtialarda satışlar öne çıktı

Şeker fiyatları, Brezilya’nın orta-güney bölgesindeki üretimin ağustosun ilk yarısında yıllık yüzde 7,9 azalması ve Uluslararası Şeker Örgütünün 2026-2027 sezonu için 200 bin tonluk küresel arz açığı beklemesiyle yükseldi.

Kakaoda Fildişi Sahili’nden limanlara ulaşan ürün miktarının yıllık yüzde 19 artarak 2,14 milyon tona çıkması ve Intercontinental Exchange stoklarının yaklaşık iki yılın en yüksek seviyesine ulaşması satışları hızlandırdı. Kahve fiyatları, Brezilya’nın 2026-2027 mahsulünün 77,2 milyon çuvalla rekor kırabileceği tahmini ve üretim bölgelerinde beklenen yağışlar nedeniyle geriledi.

Pamukta ABD’de ürün koşullarındaki sınırlı iyileşme ve net ihracat satışlarının 27 bin 525 balyayla iki yılın en düşük seviyesine inmesi etkili oldu. Intercontinental Exchange’de haftalık bazda şeker yüzde 3 yükselirken pamuk yüzde 5,2, kahve yüzde 4,7 ve kakao yüzde 7 değer kaybetti.