Orman Yangınları İçin Uygun Koşullar Üç Kat Arttı

Son yıllarda, orman yangınları için elverişli sıcak, kuru ve rüzgarlı günlerin sayısının küresel ölçekte önemli bir artış gösterdiği belirlendi. Yapılan bir araştırma, bu tür hava koşullarının son 45 yılda üç katına çıktığını ve bunun büyük ölçüde insan kaynaklı iklim değişikliğine bağlı olduğunu ortaya koydu. Özellikle Amerika kıtasında bu artış daha belirgin bir şekilde hissediliyor.

Araştırmacılar, bu artışın yarısından fazlasının iklim değişikliğinden kaynaklandığını tespit etti. Bu durum, dünya genelinde orman yangınlarına yatkın alanların giderek genişlediğini ve birden fazla bölgede aynı anda yangın riski taşıyan koşulların oluştuğunu gösteriyor.

Çalışmanın yazarları, ülkelerin yangınlarla başa çıkmak için yeterli kaynaklara sahip olamayabileceğini ve komşu ülkelerin de kendi yangınlarıyla mücadele ettikleri için yardım gönderme olasılığının azaldığını ifade etti.

Science Advances dergisinde yayımlanan araştırma, 1979 ile 1994 yılları arasında dünya genelinde yılda ortalama 22 eşzamanlı yangın havası günü yaşandığını, 2023 ve 2024 yıllarında ise bu sayının 60 günü geçtiğini gösterdi. Kaliforniya Üniversitesi Merced kampüsünden yangın bilimci John Abatzoglou, bu değişimlerin birçok bölgede yangınların kontrol altına alınmasını zorlaştırdığını belirtti.

Araştırmacılar, yangınları doğrudan incelemek yerine, rüzgârın güçlü olduğu, havanın ve toprağın kuru olduğu sıcak hava koşullarını analiz etti. Çalışmanın başyazarı Cong Ying, hava koşullarının yangınların oluşumunda yalnızca bir etken olduğunu, oksijen, yanıcı yakıtlar ve tutuşturucu unsurların da önemli rol oynadığını vurguladı.

Çalışmaya katılmayan Kanada’daki Thompson Rivers Üniversitesi’nden yangın bilimci Mike Flannigan, yangınları kolaylaştıran koşulların dünya genelindeki yangınların etkisini artırmadaki rolünü vurgulayarak araştırmanın önemine dikkat çekti.

Özellikle farklı zaman dilimlerinde yangın sezonu yaşayan bölgelerin artık aynı dönemde yangınlarla karşılaşmasının da ciddi bir sorun olduğunu belirten Abatzoglou, bu durumun yangınların kontrolünü zorlaştırdığını ifade etti. Yin, eşzamanlı yangın havası günlerindeki artışın %60’tan fazlasının iklim değişikliğine bağlı olduğunu kaydetti. Araştırmacılar, bu durumu bilgisayar simülasyonlarıyla, fosil yakıtlar nedeniyle artan sera gazlarının bulunmadığı bir senaryo ile karşılaştırarak ortaya koydular.

Yin’in verdiği bilgilere göre, ABD’nin kıtasal kesiminde 1979-1988 yılları arasında yılda ortalama 7,7 eşzamanlı yangın havası günü yaşanırken, son 10 yılda bu ortalama 38 güne yükseldi. Güney Amerika’nın güney yarısında ise bu rakam 1979-1988 döneminde yılda ortalama 5,5 iken, son on yılda 70,6 güne çıktı ve yalnızca 2023 yılında 118 gün olarak kaydedildi. Dünya genelindeki 14 bölgeden yalnızca Güneydoğu Asya’da eşzamanlı yangın havasının azaldığı, bunun da bölgedeki nem artışından kaynaklandığı ifade edildi.