Petrol Piyasasında İran Krizi: Maduro’nun Ardından Yeni Tehditler
Venezuela’daki gelişmelerin ardından İran’daki protestolar petrol fiyatlarını etkiliyor. Brent petrol fiyatları son günlerde yükselişe geçti.
Küresel petrol piyasaları, Venezuela’daki son gelişmelerin ardından dikkatlerini hızla İran’a çevirdi. İran’da devam eden ve can kayıplarının arttığı protestolar, ABD Başkanı Donald Trump’ın sert yaptırım tehditleriyle birleşince Brent petrol fiyatları son iki günde %4’ten fazla yükseldi.
Ocak ayının ilk günlerinde ABD özel kuvvetlerinin Caracas’a düzenlediği operasyonla Nicolás Maduro’nun iktidardan düşmesi, piyasalarda başlangıçta bir arz rahatlaması beklentisi oluşturmuştu. Ancak Washington’un Venezuela petrolünü hızla küresel pazara sunma planları, fiyatların düşmesine neden olsa da bu düşüş uzun sürmedi. Piyasa analistleri, İran’ın çok daha büyük bir petrol üreticisi ve ihracatçısı olduğuna dikkat çekerek, bu ülkedeki olası bir aksamanın etkilerinin çok daha yıkıcı olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
İran’daki ekonomik kriz ve yüksek enflasyon nedeniyle başlayan gösterilerde durum giderek kötüleşiyor. ABD merkezli insan hakları kuruluşlarının verilerine göre, yıl başından bu yana hayatını kaybedenlerin sayısı 42’ye ulaştı. Başkan Trump, son mülakatında Tahran yönetimini protestoculara yönelik şiddet konusunda uyardı: “Eğer insanları öldürmeye devam ederlerse, bunun bedelini çok ağır ödeyecekler. Her şeyi çok yakından izliyoruz.”
Piyasadaki belirsizlik, fiyatların yanı sıra opsiyon piyasalarına da yansıdı. Yatırımcılar, İsrail ve İran arasındaki gerilimin artmasıyla birlikte, fiyatlarda olası bir sıçramaya karşı en yüksek “sigorta primlerini” ödemek durumunda kaldı. Brent petrol fiyatları son iki seansta %4 artışla 62 dolar seviyesini aştı. İran’ın günlük 3 milyon varil ham petrol üretimi ve 2 milyon varil ihracat kapasitesi bulunuyor; bu ihracatın büyük kısmı ise Çin’e yönlendiriliyor.
Piyasa beklentileri doğrultusunda, Rapidan Energy Group, sivil kayıpların artması durumunda ABD müdahalesi olasılığını %70 olarak değerlendiriyor. A/S Global Risk Management Baş Analisti Arne Lohmann Rasmussen, piyasadaki en büyük korkunun belirsizlik olduğunu belirterek, “Piyasa, Trump yönetimindeki ABD’nin bu kaosu, Venezuela’da olduğu gibi bir rejim değişikliği için kullanabileceğinden endişe ediyor. Bu durum Hürmüz Boğazı’ndaki enerji akışını riske atabilir,” dedi. Son bilgilere göre, İran yönetimi protestoları kontrol altına almak amacıyla internet ve telefon erişimini kısıtlamış durumda. Ancak tüccarlar, piyasada oluşan büyük düşüş yönlü pozisyonların, bu jeopolitik risklerle birlikte hızla tersine döneceğini ve fiyatlarda sert bir dalgalanma yaşanabileceğini öngörüyor.
