Ayçiçeği Çekirdeği ve Ham Yağ İthalatında Yeni Tarife Kontenjanı
Cumhurbaşkanı kararıyla ayçiçeği çekirdeği ve ham yağ ithalatında yeni tarife kontenjanı açıldı. Detaylar haberimizde.
Cumhurbaşkanlığı kararı doğrultusunda, sıfır gümrükle 1 milyon 250 bin ton ayçiçeği tohumu veya bunun karşılığı olarak 500 bin ton ham ayçiçeği yağı ithalatı için yeni bir tarife kontenjanı oluşturuldu.
Bu karar, 4 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 11 Ocak 2027 ile 31 Mayıs 2027 tarihleri arasında gerçekleştirilecek ithalat işlemlerinde, yağlık ayçiçeği için gümrük vergisi yüzde 27 yerine sıfır, ham yağ için ise yüzde 36 yerine yüzde 20 olarak uygulanacak. Uygulama tebliği de aynı tarihte Resmi Gazete’de yer aldı.
Ucuz ithalat imkanından, 1 Temmuz 2026 ile 30 Kasım 2026 tarihleri arasında yerli yağlık ayçiçeği satın alan sanayiciler öncelikli olarak yararlanacak. Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı tebliğ, yağlık ayçiçeği tohumu ve ham ayçiçeği yağı ithalatında uygulanacak tarife kontenjanının usul ve esaslarını belirliyor.
Tarife kontenjanı, 1 milyon 250 bin ton yağlık ayçiçeği tohumu esas alınarak, yağlık ayçiçeği tohumu veya yüzde 40 randımanla bunun karşılığı olan ham ayçiçeği yağı olarak dağıtılacak. Dağıtım, öncelikle yerli üreticilerden yağlık ayçiçeği tohumu alımı yapan sanayicilere yapılacak.
Başvurular, 1 Aralık 2026 ile 15 Aralık 2026 tarihleri arasında e-Devlet üzerinden ya da Ticaret Bakanlığı’nın internet sitesi aracılığıyla gerçekleştirilecek. İthalat Genel Müdürlüğü, yapılan başvuruların doğruluğunu denetleme yetkisine sahip olacak.
Tarife kontenjanı uygulaması, birkaç yıldır devam ediyor. Geçen yıl 18 Temmuz 2026 tarihinde açılan kontenjan, 1 milyon ton ayçiçeği tohumu veya 400 bin ton ham yağ ithalatını kapsıyordu. Bu yıl ise bu miktarlar artırılarak 250 bin ton ayçiçeği tohumu ve 100 bin ton ham yağ daha fazla ithalat için kontenjan açıldı.
Bu uygulamanın temel amacı, hasat döneminde sanayicilerin iç piyasadan ayçiçeği alımını teşvik etmektir. Ancak geçmiş yıllarda bu önceliğe yeterince dikkat edilmediği yönünde eleştiriler bulunmaktadır.
İthalatın gündeme gelmesi, yerli üreticiler üzerinde olumsuz bir etki yaratabilir. İthalatın başlangıç tarihi Ocak 2027 olarak belirlenmişken, sanayiciler bu durumu fiyat belirleme sürecinde kullanabilirler.
Tarife kontenjanı ile ilgili olarak, sanayicilerin yerli üreticiden ne kadar alım yapacağına bağlı olarak ne kadar ithalat hakkı elde edeceği konusunda net bir oran verilmemiştir. Bu durum, yerli alımın teşvik edilmesi açısından önemli bir eksiklik olarak değerlendirilmektedir.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2026 yılı bitkisel üretim tahminlerine göre, ayçiçeği üretiminin 2025 yılına göre yüzde 16,2 artarak 2 milyon 250 bin tona ulaşması bekleniyor. Ancak bu rakam, 2022 yılındaki 2 milyon 550 bin ton üretiminin altında kalacaktır.
Türkiye, ayçiçeği üretiminde yüzde 63,2 oranında kendine yeterli olup, ihtiyacının yüzde 36,8’ini ithalat yoluyla karşılamak durumundadır. Ayrıca, ham yağ veya çekirdek olarak yapılan ithalat sonrası işlenip ihracat yapılmaktadır. Bu nedenle dış ticaret politikası büyük önem taşımaktadır.
Sonuç olarak, Cumhurbaşkanı kararı ile açılan yeni tarife kontenjanı, sanayicilere ve alıcılara, iç piyasadan ürün alımı yapmaları konusunda bir fırsat sunmaktadır. Trakyabirlik’in açıklayacağı fiyatlar, piyasanın oluşumunda belirleyici bir rol oynayacaktır.
