TZOB: Savaş Nedeniyle Gıda Güvenliği Tehlikesi ve Mazotta Vergi İhtiyacı
TZOB, savaşın tarımsal girdi maliyetlerini artırdığını vurgulayarak, gıda güvenliği için mazotta vergi kaldırılmasını önerdi.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Başkanı Şemsi Bayraktar, ABD ve İsrail ile İran arasında süregelen çatışmaların Türkiye’nin tarımsal girdi piyasalarına olumsuz etkilerini ele aldı. Bayraktar, gübre fiyatlarının yüzde 8,3 ile yüzde 26,5 arasında değişen oranlarda arttığını, mazotun litre fiyatının ise yüzde 22,3 oranında yükseldiğini ifade etti.
Yazılı bir açıklama yapan Bayraktar, Türkiye’nin gübre ve mazot ihtiyacının büyük bir kısmını ithalat yoluyla karşıladığını belirterek, savaşın ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının enerji, gübre ve gıda sistemleri üzerindeki riskleri artırdığını dile getirdi. Savaşın yaşandığı bölgedeki ülkelerin petrol, doğalgaz ve gübre üretiminde önemli bir rol oynadığını vurgulayan Bayraktar, sevkiyat yollarındaki kısıtlamaların fiyatlara doğrudan etki ettiğini hatırlattı. Özellikle 2025 yılı Haziran ayında İran ile İsrail arasında yaşanan çatışmanın ardından gübre fiyatlarının bir anda yüzde 40 oranında arttığını belirtti.
Bayraktar, doğru zamanda ve yeterli miktarda gübrelemenin bitkisel üretimde verim artışına katkı sağladığını ifade ederek, çiftçilerin maliyet artışları nedeniyle yeterli gübre temin edememe ihtimalinin üretimde verim kaybına ve maliyet artışlarına yol açabileceğini söyledi. Bu durumun hem üreticiler hem de tüketiciler üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini vurguladı.
Şu anda serin iklim tahıllarının üst gübreleme döneminde, sıcak iklim tahıllarının ise taban gübrelemesi için ekim döneminde olunduğunu belirten Bayraktar, gübreye en çok ihtiyaç duyulan dönemlerden birinin yaşandığını kaydetti. Çiftçilerin çoğunun gübre tedarikini önceden yapamadığını ve ihtiyaç duyduklarında satın almak zorunda kaldıklarını belirtti. Bu nedenle, savaş sonrası yüksek fiyatlardan gübre satın almak zorunda kalacaklarını ifade etti.
Girdi maliyetlerindeki artış ve gübre kullanımındaki azalma nedeniyle tarımsal üretimde bir düşüş beklediklerini söyleyen Bayraktar, gübre piyasalarının düzenlenmesi için bazı önlemler alındığını aktardı. Gübre ithalatında gümrük vergilerinin sıfırlanması, gübre ihracatının yasaklanması ve 10 yıldır yasak olan yüzde 33’lük amonyum nitrat gübresinin yeniden kullanıma açılmasının olumlu adımlar olduğunu belirtti. Ancak burada asıl önemli olanın çiftçilerin gübreyi makul fiyatlarla satın alabilmesi olduğunu vurguladı.
Benzer bir durumun önemli bir girdi kalemi olan mazotta da geçerli olduğunu belirten Bayraktar, mazot fiyatlarının yüzde 22,3 arttığını ve bunun yüzde 40’ının vergiden oluştuğunu ifade ederek, mazottan vergi alınmaması gerektiğini önerdi. Tarımsal arz güvenliğinin sağlanabilmesi için temel girdilerde çiftçilere yönelik desteklerin artırılmasının önemine dikkat çeken Bayraktar, üreticilerin üzerindeki maliyet baskısını hafifletecek acil tedbirlerin hayata geçirilmesini talep etti.
