Venezuela’nın Yer Altı Zenginlikleri 20 Trilyon Doları Geçiyor
Venezuela’nın yer altı kaynakları, yüksek maliyetler ve altyapı eksiklikleri nedeniyle ekonomik değere dönüşemiyor.
Venezuela’nın petrol rezervlerinin yaklaşık 303 milyar varil seviyesinde olduğu ifade ediliyor. Global Bilişim Derneği (BİDER) Başkanı Şenol Vatansever, ülkenin sahip olduğu petrol ve doğal gaz rezervlerinin teorik olarak dünyanın en yüksek yer altı kaynak potansiyellerinden biri olduğunu belirtiyor. Ancak, bu potansiyelin ekonomik değere dönüşmesi, yüksek maliyetler, uzun yatırım süreleri ve altyapı eksiklikleri nedeniyle sınırlı kalıyor.
Ülkenin doğusunda yer alan Orinoco Petrol Kuşağı’ndaki ekstra ağır petrol sahalarında yoğunlaşan rezervlerin brüt parasal karşılığının yaklaşık 19,3 trilyon dolar olduğu hesaplanıyor. Bununla birlikte, Orinoco Kuşağı’ndaki petrolün ekstra ağır nitelikte olması, üretim sürecini teknik ve mali açıdan daha karmaşık hale getiriyor. Bu tür petrolün üretiminde seyreltici kullanımı, özel üretim teknikleri ve rafineri yatırımları gerekmekte. Ekstra ağır petrol üretiminde varil başına 0,25–0,35 varil seyreltici kullanıldığı ve bunun da varil başına 5–10 dolar ek maliyet yarattığı belirtiliyor.
Uzmanların analizlerine göre, Orinoco Kuşağı’ndaki teknik üretim maliyetleri 12–18 dolar/varil, toplam nakit başa baş noktası ise 35–45 dolar/varil aralığında bulunuyor. Bu maliyet yapısı, Venezuela petrolünün uluslararası piyasalarda Brent petrolüne kıyasla iskontolu işlem görmesine neden oluyor.
Venezuela’nın doğal gazda da önemli bir potansiyele sahip olduğu ifade ediliyor. Ülkenin kanıtlanmış doğal gaz rezervi 5,7 trilyon metreküp düzeyinde bulunurken, bu miktarın brüt parasal karşılığının yaklaşık 800 milyar dolar olduğu hesaplanıyor. Ancak, yıllık doğal gaz üretiminin 30 milyar metreküpün altında kalması, gaz kaynaklarının büyük ölçüde ekonomik değere dönüştürülemediğini gösteriyor.
Petrol üretimindeki uzun vadeli gerileme dikkat çekiyor. Venezuela’nın günlük petrol üretimi 1998’de 3,4 milyon varil, 2015’te 2,6 milyon varil seviyesindeyken, 2020’de yaklaşık 400 bin varile kadar geriledi. Son dönemde bir toparlanma eğilimi görülmesine rağmen, üretimin 850 bin–900 bin varil/gün bandında kaldığı belirtiliyor. Uzmanlar, bu düşüşte yetersiz yatırım, bakım eksikliği ve altyapı sorunlarının etkili olduğunu ifade ediyor. Üretimin sürdürülebilir bir şekilde artırılabilmesi için, önümüzdeki 10 yıl içinde boru hatları, depolama tesisleri ve ihracat terminallerini kapsayan 15–20 milyar dolarlık yeni yatırımlara ihtiyaç duyulacağı vurgulanıyor. Bu yatırımların gerçekleştirilmesi durumunda, Orinoco Kuşağı’nda günlük 500 bin varillik ilave üretim artışı sağlanabileceği öngörülüyor.
Petrol fiyatlarına bağlı senaryolara göre, bu ölçekteki yatırımların geri dönüş süresinin 6–10 yıl arasında değiştiği, fiyatların yüksek seyrettiği dönemlerde geri dönüş süresinin kısaldığı, düşük fiyat ortamında ise yatırımların daha uzun vadeye yayıldığı belirtiliyor. Uluslararası mali kuruluşların değerlendirmelerine göre, petrol projelerinde devletin toplam payı genellikle yüzde 60–80 aralığında bulunuyor. Bu çerçevede, Venezuela’nın 19,3 trilyon dolarlık brüt petrol değerinin uzun vadede yaklaşık 3,8–7,7 trilyon dolarlık kısmının kamu gelirine dönüşebileceği hesaplanıyor.
Yaklaşık 28 milyon nüfusa sahip Venezuela’da bu rakamlar, kişi başına teorik olarak 714 bin dolar düzeyinde bir yer altı değeri anlamına gelirken, ekonomik olarak hayata geçirilebilecek payın 70–180 bin dolar bandında kaldığı ifade ediliyor. Ayrıca, Orinoco Kuşağı’ndaki ekstra ağır petrolün yüksek karbon yoğunluğu, uzun vadeli riskler arasında yer alıyor. Küresel karbon fiyatlaması senaryolarında bu durumun Venezuela petrolü için varil başına 10–20 dolar ek maliyet oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Şenol Vatansever, Venezuela örneğinin yer altı zenginliği ile ekonomik refah arasındaki farkı gözler önüne serdiğini belirterek, trilyonlarca dolarlık teorik potansiyele rağmen bu potansiyelin ekonomik değere dönüşmesinin yüksek sermaye ihtiyacı, uzun yatırım süreleri, teknoloji ve güçlü kurumsal yapı gerektirdiğini ifade etti. Vatansever, haber dosyasında yer alan verilerin Vatansever Platformu ve Dijital Biz editoryal ekibi tarafından Reuters, ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), Wood Mackenzie, OPEC, Argus Media, IMF ve Dünya Bankası verilerinin karşılaştırmalı analiziyle derlendiğini bildirdi.
