SPK’dan uzaktan hesap açılışında yeni düzenleme
SPK’nın uzaktan hesap açılışında yeni düzenlemesiyle yabancılar NFC özellikli pasaportla yatırım hesabı açabilecek; şirketler için de yeni kurallar getirildi.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarında uygulanan uzaktan kimlik tespiti ile elektronik ortamda sözleşme kurulmasına ilişkin kuralları değiştirdi. Uzaktan hesap açılışında yeni düzenleme kapsamında, Türk vatandaşı olmayan gerçek kişilerin belirli koşulları karşılayan pasaportlarla müşteri olabilmesinin önü açılırken, tüzel kişilerin kimlik ve temsil yetkisi doğrulamalarına ilişkin süreç de ayrıntılandırıldı.
SPK tarafından hazırlanan ve ilgili tebliğde değişiklik yapan düzenleme, 3 Eylül 2026 tarihli ve 33359 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni metinle birlikte uzaktan kimlik tespiti kapsamındaki “kişi” tanımı genişletildi. Bu tanıma, gerçek kişinin yanı sıra gerçek kişi tacirler ile tüzel kişileri temsil etmeye yetkili kişiler de dahil edildi.
Düzenlemeyle “gerçek faydalanıcı”, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS), Ticaret Sicili Gazetesi ve tüzel kişi kavramlarına ilişkin tanımlar da tebliğe eklendi. Tüzel kişi ifadesi, Türk Ticaret Kanunu kapsamında düzenlenen ve ticaret siciline kayıtlı ticaret şirketlerini kapsayacak.
Yabancılar NFC özellikli pasaportla müşteri olabilecek
Yeni kuralların önemli başlıklarından biri, Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin oldu. Aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları, ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özelliği bulunan pasaportlar üzerinden bu kişilerin kimlik doğrulamasını uzaktan yapabilecek.
İşlem sırasında pasaportun çipindeki bilgiler NFC aracılığıyla okunacak ve bu verilerin pasaport üzerinde yer alan bilgilerle uyumu kontrol edilecek. NFC doğrulamasının herhangi bir nedenle gerçekleştirilememesi halinde uzaktan kimlik tespiti tamamlanamayacak ve iş ilişkisi kurulamayacak. Ayrıca pasaportun ICAO 9303 standardına uygunluğu da incelenecek.
Yabancı müşterilerden adres bilgisi alınması da zorunlu olacak. Adres doğrulaması; yerleşim yeri belgesi, işlem tarihinden önceki son üç ay içinde düzenlenmiş elektrik, su veya doğal gaz faturası, kamu kurumu tarafından verilen belge ya da ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden yapılabilecek. Bu doğrulamanın en geç üç ay içinde tamamlanması gerekecek.
Adres kontrolü tamamlanmadan müşterinin hesabından para veya kripto varlık transferi yapılamayacak, sermaye piyasası araçlarının virmanı gerçekleştirilemeyecek.
Teknik veriler ve görüntülü görüşme de sürece dahil
Uzaktan müşteri ediniminde yalnızca pasaport verileri dikkate alınmayacak. İşlem sırasında elde edilen IP ve port bilgileri, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı verileri de risk temelli değerlendirmede kullanılacak. Şüpheli bir durum belirlenmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacak.
Pasaportla kimlik doğrulama, bu konuda özel eğitim almış personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilecek. Görüşme sırasında müşterinin ve pasaport üzerindeki bilgilerin görüntüleri alınacak. Belirlenen koşulların karşılanması durumunda canlılık testi veya fotoğraf karşılaştırması için yapay zeka tabanlı uygulamalardan da yararlanılabilecek.
Pasaport kullanılarak uzaktan kimliği doğrulanan gerçek kişiler yüksek risk grubunda izlenecek. Müşterinin profiline veya iş ilişkisinin amacına uymayan işlemler tespit edilirse gerekli önlemler alınacak.
Para transferlerine yurt dışı hesabı şartı
Pasaportla uzaktan müşteri kabul edilen kişinin yatırım hesabına yalnızca yurt dışında bulunan ve kendi adına açılmış bir banka hesabından para gönderilebilecek. Hesaptan yapılacak para çıkışları da sadece müşterinin kendi banka hesabına gerçekleştirilebilecek.
Bu kapsamdaki transferlerin tamamı SWIFT sistemi üzerinden yapılacak. SWIFT mesajında yer alan ayırt edici bilgiler ile uzaktan kimlik tespiti sırasında müşteriden alınan veriler karşılaştırılacak. Transfer ve kontrol işlemleri, yatırım hesabında başka bir işlem yapılmadan önce tamamlanacak.
Aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları, uzaktan kimlik tespitiyle müşteri olarak kabul edilen kişilere ilişkin bilgileri, bu kişilerin portföy büyüklüklerini ve yatırım tutarlarını takvim yılı esasına göre her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) bildirecek.
Tüzel kişiler için temsil ve gerçek faydalanıcı kontrolü
Tebliğ, ticaret siciline kayıtlı şirketlerin uzaktan müşteri edinimine ilişkin yeni kurallar da içeriyor. Şirket adına işlem yapan kişinin kimliği uzaktan doğrulanacak ve temsil yetkisinin bulunup bulunmadığı kontrol edilecek. Bir şirketi birlikte temsil eden birden fazla kişi olması halinde kimlik tespitleri aynı oturumda veya farklı zamanlarda yapılabilecek.
Temsil yetkisinin doğrulanmasında MERSİS ile Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki güncel bilgiler esas alınacak. Gerek görülmesi halinde temsilciden imza sirküleri istenebilecek. Bu belgedeki imza, kişinin kimlik belgesinde veya MERSİS’te yer alan imza örneğiyle karşılaştırılabilecek; noter onayı ve belgenin doğruluğu ise tarih ile yevmiye numarası üzerinden teyit edilebilecek.
Temsilciden alınan bilgilerin MERSİS, Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı veri tabanındaki güncel kayıtlarla uyuşması gerekecek. Ayrıca şirketin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi için gerekli kontroller yapılacak. Gerçek faydalanıcının tespit edilememesi, bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum ortaya çıkması halinde uzaktan kimlik tespiti sona erdirilecek.
Tüzel kişiyi temsil etmeye yetkili kişinin ilgili kurumda hâlihazırda hesabı bulunuyorsa şirket adına müşteri ilişkisi kurulması talebi internet şubesi ya da mobil uygulama üzerinden iletilebilecek. Bu durumda temsilcinin oturum açarak kimliğini doğrulamasının ardından şirketin uzaktan kimlik tespiti kesintisiz biçimde sürdürülebilecek.
3 Eylül 2026’da yürürlüğe giren düzenlemenin uygulanmasından Sermaye Piyasası Kurulu sorumlu olacak.
