Hürmüz Boğazı için İran ve Körfez ülkeleri görüşecek
Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı’nda geçici deniz koridoru oluşturulması için İran’la görüşecek. Toplantıda ABD ablukası da gündeme gelecek.
Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımını geçici olarak düzenlemeyi amaçlayan planı görüşmek üzere İran’la bir araya gelmeye hazırlanıyor. Toplantıda, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasının da ele alınması bekleniyor.
Financial Times’ın konuya yakın iki kaynağa dayandırdığı habere göre görüşme, Umman’ın girişimiyle gerçekleştirilecek. Toplantının pazartesi günü Umman’ın Salalah kentinde yapılması planlanıyor. Kaynaklardan biri, katılımcılar ve toplantının ayrıntıları konusunda henüz kesinlik bulunmadığını, ancak bazı ülkelerin katılımını onayladığını ve buluşmanın yapılmasının beklendiğini aktardı.
Görüşmenin gerçekleşmesi halinde bu toplantı, ABD ve İsrail’in şubat ayında İran’a karşı başlattığı savaşın ardından, altı üyeli Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin dışişleri bakanları ile İranlı üst düzey bir yetkili arasındaki ilk temas olacak.
Hürmüz Boğazı için geçici koridor planı
İran ve Umman, iki haftadan biraz uzun süre önce, gemilerin Hürmüz Boğazı’na İran karasularından girip çoğunlukla Umman üzerinden çıkmasını sağlayacak geçici bir düzenlemede ilerleme kaydettiklerini açıklamıştı.
Umman’ın, ticari gemilerin herhangi bir ücret ödemeden boğazdan geçişini mümkün kılacak koridorun oluşturulması için haftalardır İran’la temas yürüttüğü belirtiliyor. Düzenlemenin, İran ile Körfez ülkeleri boğazın uzun vadeli statüsü konusunda anlaşmaya varana kadar uygulanması öngörülüyor.
Diplomatik kaynaklar, Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine tamamen açılmasının yalnızca bölge ülkeleri arasındaki görüşmelere bağlı olmadığını, bunun için ABD ile İran arasında da uzlaşma sağlanması gerektiğini ifade ediyor.
Tarafların öncelikleri farklı
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kaynak, İran ve Umman’ın Körfez İşbirliği Konseyi’nin desteğini alarak ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırmasını hedeflediğini belirtti. Körfez ülkeleri ise planın geçici olmasını ve ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’na güvenli biçimde girip çıkmasının güvence altına alınmasını istiyor.
Körfez İşbirliği Konseyi; Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Umman’dan oluşuyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Konsey toplantısına son olarak Ekim 2024’te Doha’da katılmıştı.
ABD’nin arabuluculara, haziran ayında İran’la imzalanan ancak kısa süre içinde sona eren mutabakat zaptına dönmeyeceğini bildirdiği aktarılıyor. Washington’ın bunun yerine nükleer dosyayı da içeren daha kapsamlı bir anlaşma talep ettiği kaydediliyor.
İran ise Umman’la geçici düzenlemeyi sonuçlandırsa bile Hürmüz Boğazı’nı tamamen açmak karşılığında ABD’den bazı taleplerde bulunuyor. Tahran, İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılmasını, petrol ihracatına izin veren muafiyetin yeniden yürürlüğe konulmasını ve yurt dışında dondurulan bazı varlıklarına erişimin sağlanmasını istiyor.
ABD ile İran arasında şu an doğrudan müzakere yürütülmüyor. Bununla birlikte arabulucular, iki ülkeyi yeniden müzakere masasına getirmek amacıyla yeni bir teklif hazırlıyor. Bu süreçte diplomatik iletişim kanallarının açık tutulduğu belirtiliyor.
