Ayakkabı İthalatı, İhracatı Geride Bıraktı

Türkiye’de ayakkabı ithalatı, ihracatı geçerek sektörde endişelere yol açtı. İhracat düşüşü dördüncü yılını dolduruyor.

YENER KARADENİZ/İSTANBUL

Türkiye ayakkabı sektöründe ocak ayında 9 milyon 86 bin çift ithalat gerçekleştirilirken, 9 milyon 16 bin çift ihracat yapıldı. Bu durum, ayakkabı ithalatının ilk kez ihracatın önüne geçtiğini gösteriyor. Sektör, ihracattaki düşüşün dördüncü yılını doldurmasından dolayı endişe taşıyor.

Yıllık kişi başı ayakkabı tüketiminin 3,2 çifte gerileyerek toplam tüketimin 350-360 milyon çiftten 280 milyon çifte düştüğünü belirten Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, yüksek üretim maliyetlerinin rekabeti olumsuz etkilediğini ifade etti. İçten, yılın başında ithalattaki düşüşün belirginleştiğini, ancak ihracattaki kaybın henüz telafi edilemediğini vurguladı. Ocak ayında 9 milyon 16 bin çift ihracata karşılık 9 milyon 86 bin çift ithalat yapıldığını belirten İçten, “Ayakkabıda ithalat ilk kez ihracatın önüne geçti” dedi.

İçten, Çin ve Vietnam kaynaklı ithalat baskısının azalmasından memnun olduklarını, ancak ihracattaki kaybın dördüncü yılda da sürmesinin kendileri için endişe verici olduğunu dile getirdi. Sektördeki güncel gelişmeleri değerlendiren İçten, Türkiye’nin ayakkabı sektöründe önemli bir oyuncu olduğunu belirtti. 2022 yılında yıllık 580 milyon çift üretim kapasitesine sahip olduklarını ve yaklaşık 350 bin kişiye istihdam sağladıklarını ifade etti. Aynı yıl, 377 milyon çift ayakkabı ihraç ederek ülkeye 1,3 milyar dolar döviz kazandırdıklarını aktardı. Ancak devam eden yıllarda rekabetçiliklerinin zayıfladığını ve 2022’de 377 milyon çift olan ihracatın 2025’te 187 milyon çifte gerilediğini kaydetti.

Çin ve Vietnam Kuşatması Kırıldı

İçten, sektör olarak Çin ve Vietnam kuşatmasının kırılmasından ve ithalatın frenlenmesinden memnun olduklarını, ancak ihracattaki kan kaybının devam etmesinin kendilerini endişelendirdiğini vurguladı. Ocak ayında 71,2 milyon dolar değerinde 9 milyon 16 bin çift ayakkabı ihraç edebildiklerini, bu rakamın adet bazında yüzde 36,2, değer olarak ise yüzde 22,6 gerilediğini belirtti. İçten, “Adet bazında ayakkabı ithalatımız ilk kez ihracatın önüne geçti. Bu tabloyu iyi analiz etmemiz gerekiyor. Ülke olarak ayakkabı sektörünü feda edemeyiz. İhracattaki düşüşü durduracak tedbirlere ihtiyaç var” dedi.

Berke İçten, savaş ortamının sektöre etkisini değerlendirerek, “Savaş, pandemide olduğu gibi bir kırılma yaratabilir ve siparişler Türkiye’ye kayabilir. Tedarik zincirindeki aksamaların Türkiye’ye yeniden siparişleri getireceğini öngörüyoruz. Uzakdoğu’ya, özellikle Bangladeş’e giden siparişler yeniden ülkemize dönebilir. Türkiye’nin üretim potansiyeli yeniden ortaya çıkacaktır. Yeter ki enflasyon ve döviz kurunu rekabetçi hale getirelim” şeklinde konuştu.

Ayakkabı Fuarı İçin 5 Bin Yabancı Alıcı Bekleniyor

Berke İçten, tüm zorluklara rağmen sektörün yeni pazar arayışlarını sürdürdüğünü belirterek, 25 Mart’ta Uluslararası AYMOD Ayakkabı Moda Fuarı’nın kapılarını açacaklarını açıkladı. İstanbul Fuar Merkezi’nde 30 bin metrekare alanda düzenlenecek fuara 200’ü aşkın firmanın katılacağını ve bunlardan 24’ünün yabancı olduğunu belirtti. İçten, “Alanında Avrupa’nın en büyüğü olan AYMOD’u yaklaşık 20 bin profesyonelin ziyaret etmesini bekliyoruz” dedi. Ticaret Bakanlığı’nın desteğiyle bu yıl da VIP alım heyeti programı düzenlediklerini ifade eden İçten, program kapsamında yaklaşık 600 nitelikli alıcının İstanbul’a getirileceğini ve bu alıcıların seyahat ve konaklama giderlerinin dernek tarafından karşılanacağını kaydetti.

İstihdamın Yüzde 40’ını Kaybettik

İthalatta adet artışının 2024’te zirveye ulaşacağını anlatan İçten, 2021’de 26 milyon çift olan ayakkabı ithalatının, yaklaşık üç kat artışla 2024’te 77 milyon çifte yükseleceğini söyledi. İçten, “2024’te 1,7 milyar dolarlık ayakkabı ithalatı gerçekleştirdik. 2021’de 550 milyon dolar dış ticaret fazlası veren sektörümüz, 2024’ü 550 milyon dolar açıkla kapattı. İhracattaki daralma ve ithalattaki artış paralelinde yüzlerce fabrika ve atölye kapandı. İstihdamımızın yüzde 35-40’ını kaybettik” ifadelerini kullandı. 2025’te ayakkabı ithalatına uygulanan ilave gümrük vergisinin artırılması ve posta ile hızlı kargo taşımacılığı yoluyla ithalatın kısıtlanması ile ithalatın frenlendiğini belirten İçten, 2025’te adet bazında ithalatın 76 milyon çifte, değer olarak da 1 milyar 680 milyon dolara gerilediğini aktardı. İçten’in verdiği bilgilere göre bu yıl ocak ayında adet bazında ithalat yüzde 9,4 düşüşle 9 milyon 86 bine geriledi. Değer bazında ithalat ise yüzde 41,3 azalarak 117 milyon dolara düştü. Yılın ilk ayında değer bazında Çin’den ithalatta yüzde 48,9, Vietnam’dan ithalatta ise yüzde 42,5’lik bir düşüş gerçekleşti.