Kadeş Barış Antlaşması’nın yeni parçası Hattuşa’da
Hattuşa kazılarında Kadeş Barış Antlaşması’nın Akadça nüshalarından birine ait tablet parçası bulundu. Metin, sığınan insanların durumunu anlatıyor.
Çorum’un Boğazkale ilçesinde bulunan Boğazköy/Hattuşa Örenyeri’ndeki kazılar, dünya diplomasi tarihinin önemli belgelerinden Kadeş Barış Antlaşması’na ilişkin yeni bir buluntuyu ortaya çıkardı. Büyükkale’deki kral sarayının bulunduğu alanda keşfedilen çivi yazılı tablet parçasının, antlaşmanın Akadça hazırlanan nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu tespit edildi.
Yaklaşık bir yıl süren bilimsel incelemelerin ardından kimliği belirlenen tablet, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde duyuruldu. Ersoy, keşfin Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki rolünü bir kez daha gösterdiğini ifade etti.
Bakan Ersoy, okunabilen satırlarda bir ülkeden ayrılarak diğerine sığınan kişilere yönelik hükümlerin yer aldığını belirtti. Metinde, Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan insanlardan söz edilirken evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadelerin de bulunduğu aktarıldı.
Ersoy, binlerce yıl öncesine ait bu hükümlerin insan hayatı ve onurunun korunmasına dair güncel bir mesaj taşıdığını vurguladı. Filistin’de yaşananlara da değinen Bakan, başta Filistinliler olmak üzere herkesin güven, barış ve huzur içinde yaşayacağı bir gelecek temennisinde bulundu. Ayrıca kazı ekibi ile çalışmaya katkı sağlayan bilim insanlarını tebrik etti.
Tablet parçası, Büyükkale’deki “E” binasının yakınlarında bulundu. Tek yüzü korunan eserin kırık ve eksik bölümleri bulunuyor. İncelemeler sonucunda parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması’na ait olduğu kesinleştirildi.
Yeni buluntu, antlaşmanın 12 ile 20. maddeleri arasında yer alan ve iki ülke arasında sığınan kişilere nasıl davranılacağını düzenleyen bölümlerle ilişkilendirildi. Okunabilen kısımlar, dönemin siyasi ilişkilerinin yanı sıra insanların güvenliği ve mülklerinin korunmasına dair düzenlemeler içeriyor.
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınakların duvarlarına hiyerogliflerle işlendi. Antlaşmanın Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906-1912 yılları arasında yürütülen ilk dönem kazılarında bulundu.
Daha önce ortaya çıkarılan parçalar İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında korunuyor. Son keşfin, Hattuşa’daki kil tablet nüshasının eksik bölümlerinin tamamlanmasına katkı sağlaması bekleniyor. Büyükkale’de devam eden kazılarda antlaşmaya ait başka parçaların bulunması için çalışmalar sürdürülüyor.
