Enflasyon Rakamları Beklentilerin Altında Kaldı: Alternatif Endeksler Ne Diyor?
TÜİK’in açıkladığı enflasyon verileri beklentilerin altında kalırken, alternatif endeksler gıda fiyatlarındaki artışı gözler önüne seriyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Mart 2026 enflasyon verileri, piyasa beklentilerini karşılamayarak %1,94 oranında bir artış gösterdi. Yıllık enflasyon ise %30,87 seviyesine geriledi. Bu durum, artan fiyat tartışmalarını beraberinde getirirken, alternatif enflasyon ölçümleri de yeniden gündeme geldi.
Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) tarafından yıllardır hesaplanan “Açlık ve Yoksulluk Sınırı” verileri, Ankara merkezli bir yaklaşım sunarken, İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi, alternatif endekslerin ilk örnekleri arasında yer alıyor. 2016 yılında bir doktora tezi olarak başlayan Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) ölçümleri de zamanla dikkat çekici bir alternatif haline geldi. Ancak, ENAG’ın veri setindeki belirsizlikler ve tartışmalar, bu ölçümün güvenilirliğini sorguluyor.
Son dönemde genç araştırmacı Bora Kaya tarafından oluşturulan Web TÜFE endeksi de ilgi çekici alternatiflerden biri olarak öne çıkıyor. Bu endeksler, gıda fiyatlarındaki artışların resmi verilerle ne kadar farklı hissedildiğini ortaya koyuyor.
Dünya genelinde de alım gücünü ölçmeye yönelik Big Mac ve Latte endeksleri gibi örnekler bulunuyor. Big Mac Endeksi, 1980’lerde ülkelerdeki para birimlerini karşılaştırmak amacıyla geliştirilmişken, Latte endeksi de benzer şekilde sütlü kahve fiyatları üzerinden para birimlerini karşılaştırıyor.
Gıda fiyatlarındaki artış, bütçelerde en çok dikkat çeken kalemlerden biri haline geldi. Özellikle menemen, tantuni ve lahmacun gibi gıda ürünlerine dayalı endeksler, bu durumu daha net bir şekilde gözler önüne seriyor.
Doç. Dr. Caner Özdurak tarafından hesaplanan Menemen Endeksi, Mart ayındaki verilerine göre, yumurta ve kuru soğan fiyatlarındaki düşüşe rağmen domates ve çarliston biberdeki yüksek artışlar nedeniyle aylık %18,40, yıllık ise %36,15 olarak gerçekleşti. Ayrıca, menemen enflasyonunun 12 aylık ortalaması %34,42 olarak belirlendi. Tarım sektöründeki daralma ve jeopolitik riskler, gıda fiyatlarını olumsuz etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.
Prof. Dr. Oğuz Ergin tarafından hesaplanan Tantuni Endeksi de Mart ayı verileriyle dikkat çekiyor. Tantuni fiyatlarının TL ve dolar bazında seyri, asgari ücretle alınabilen tantuni sayısı gibi göstergeler, bu endeksin önemini artırıyor.
Research İstanbul SUSAM tarafından hesaplanan Lahmacun Endeksi ise Mart 2026’da aylık %2,15 artış göstererek TÜFE’nin (%1,94) üzerinde bir değer elde etti. Türkiye genelinde ortalama lahmacun fiyatı 146,5 TL’ye yükselirken, sebze fiyatlarındaki artış, “evde lahmacun” maliyetini de artırdı.
