Küresel piyasalarda negatif seyir: Gözler Orta Doğu’da

Küresel piyasalar, Orta Doğu’daki gerilim, yükselen tahvil faizleri ve yapay zeka sektöründeki belirsizliklerle baskı altında işlem görüyor.

Küresel piyasalar, Orta Doğu’daki çatışmaların sürmesi, petrol fiyatlarındaki yükseliş, tahvil faizlerinde görülen sert artış ve yapay zeka şirketlerine ilişkin belirsizlikler nedeniyle baskı altında bulunuyor. Yatırımcılar, önde gelen merkez bankalarının faiz kararları öncesinde temkinli hareket ederken, enerji maliyetlerindeki artışın enflasyonist baskıları yeniden güçlendirebileceği değerlendiriliyor.

Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik yeni saldırısı, petrol arzına ilişkin endişeleri artırdı. Bu gelişmenin ardından kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,7 yükselerek 107,4 seviyesinde işlem gördü. ABD Başkanı Donald Trump ise İran’la çatışmaların sona ermesi halinde petrol fiyatlarının gerileyeceğini söyledi.

Petrol fiyatları ve tahvil faizleri izleniyor

Jeopolitik gerilimin petrol fiyatları üzerindeki etkisi, enflasyonun kalıcılığına ilişkin kaygıları da beraberinde getirdi. Artan fiyat baskılarıyla ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,03’e çıkarak Temmuz 2007’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

ABD Merkez Bankasının enflasyonla mücadele kapsamında para politikasını sıkılaştıracağı beklentisi, tahvil piyasasındaki satışları derinleştiriyor. Fed’in iki gün sürecek faiz toplantısı bugün başlarken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda faiz artışı büyük ölçüde kesinleşmiş görünüyor. Banka son faiz artırımını Temmuz 2023’te yapmıştı.

Faiz artışı beklentileriyle dolar endeksi yüzde 0,1 yükselerek 99,6 seviyesine çıktı. Buna karşın ons altın, dolar ve tahvil faizlerindeki yükselişe rağmen yüzde 0,1 artışla 4 bin 305 dolardan işlem gördü.

Yapay zeka teknolojilerinin geliştirilme hızının düşürülmesine yönelik çağrılar da yatırımcıların gündeminde kalmayı sürdürüyor. ABD ile Çin arasındaki rekabet, sektörde koordineli bir yavaşlama ihtimaline ilişkin belirsizliği artırıyor. Microsoft, yapay zeka güvenliği tartışmalarının yoğunlaştığı dönemde gelecekte geliştireceği modellerin davranışlarını sınırlandıracak kurallara ilişkin bir taslak yayımladı.

ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka teknolojisinin kontrolden çıkacağı yönündeki görüşleri “hastalıklı bir komplo” olarak nitelendirdi. ABD Hazine Bakanlığı ise İran’a yönelik “ekonomik dışlama operasyonu” kapsamında, yaptırımların aşılmasına yardımcı olduğu iddiasıyla Rusya’nın önde gelen finans kuruluşlarından VTB Bank’ı yaptırım listesine aldı.

New York borsasında teknoloji hisseleri geriledi

New York borsası, yapay zeka sektöründe büyümenin yavaşlayabileceği endişeleriyle haftanın ilk işlem gününü kayıpla tamamladı. Nvidia hisseleri yüzde 3,4, AMD yüzde 4,4, Broadcom yüzde 4,8, Intel yüzde 5,6 ve Marvell Technology yüzde 7,3 değer kaybetti.

Gün sonunda Dow Jones endeksi yüzde 0,29, S&P 500 yüzde 0,48 ve Nasdaq yüzde 0,56 geriledi. ABD’de endeks vadeli kontratlar da yeni güne negatif başladı.

Avrupa borsalarında satış baskısı

Avrupa piyasalarında petrol fiyatlarındaki yükselişin risk iştahını sınırlaması ve teknoloji hisselerindeki kayıpların artmasıyla İngiltere dışındaki borsalarda düşüş görüldü. ASML hisseleri yüzde 6,1, Infineon Technologies hisseleri ise yüzde 7,7 geriledi.

Analistler, Avrupa’nın yapay zeka temasına ABD ve Asya piyasalarına kıyasla daha sınırlı ölçüde maruz kaldığını, bu nedenle sektördeki satış baskısının bölge borsalarında görece daha düşük kalabileceğini belirtti. Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra tahvil piyasasındaki satışlar da Avrupa’da fiyatlamalar üzerinde etkili oldu.

Bakır fiyatlarındaki gerileme madencilik şirketlerinin hisselerini baskılarken, yükselen petrol fiyatları enerji şirketlerine destek verdi. Bu gelişmelerle İtalya’da FTSE MIB yüzde 1,68, Fransa’da CAC 40 yüzde 0,76 ve Almanya’da DAX 40 yüzde 0,50 düştü. İngiltere’de FTSE 100 ise yüzde 0,44 yükseldi.

Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,55’e çıkarak 2009’dan bu yana en yüksek düzeyi gördü. Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, enerji fiyatlarındaki yükselişin endişe verici olduğunu söyledi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

Asya piyasalarında Çin verileri takip edildi

Asya borsalarında da genel olarak negatif görünüm hakim oldu. Çin’de ağustos ayı perakende satışları yıllık bazda yüzde 0,4 artarak beklentilerin altında kaldı. Aynı dönemde sabit sermaye yatırımları yüzde 7,2 geriledi ve tahminlerden daha zayıf bir sonuç verdi.

Çin’de ağustos ayı işsizlik oranı yüzde 5,3 ile beklentilerin üzerine çıkarken, sanayi üretimi yüzde 5,2 arttı. Veriler, ülke ekonomisindeki sorunların devam ettiğine işaret ederken, Pekin yönetimi üzerindeki ilave mali destek baskısının artabileceği değerlendiriliyor.

Asya’da tahvil piyasalarındaki satış baskısı da güçlendi. Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi yeniden yüzde 3 seviyesinin üzerine çıktı. Kapanışa yakın Kospi yüzde 0,6, Hang Seng yüzde 0,2, Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 ve Nikkei 225 yüzde 0,1 değer kaybetti.

Borsa İstanbul günü düşüşle tamamladı

Borsa İstanbul’da satış ağırlıklı seyir dün de devam etti. BIST 100 endeksi günü yüzde 1,60 düşüşle 14.235,83 puandan kapattı. VİOP’ta BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise akşam seansında normal seans kapanışına göre yatay hareket etti.

Dolar/TL, önceki günü yüzde 0,2 yükselişle 48,6170 seviyesinden tamamladı. Kur, bankalararası piyasanın bugünkü açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,6373’ten işlem gördü.

Analistler, yurt içinde bütçe dengesi; yurt dışında ise İngiltere işsizlik oranı, Avro Bölgesi dış ticaret dengesi ve ABD New York Fed imalat sanayi endeksi başta olmak üzere yoğun veri akışının izleneceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puan destek, 14.300 ve 14.400 puan ise direnç olarak öne çıkıyor.

Günün veri gündemi

11.00’de Türkiye’nin ağustos ayı bütçe dengesi açıklanacak. Almanya ve Avro Bölgesi’nin eylül ayı ZEW ekonomik güven endeksleri 12.00’de yayımlanacak. Aynı saatte Avro Bölgesi’nin temmuz ayı dış ticaret dengesi duyurulacak. ABD’de eylül ayı New York Fed imalat sanayi endeksi ise 15.30’da açıklanacak.