Finlandiya’da Avrupa’nın Yapay Zeka Merkezi Kuruluyor
Avrupa, yapay zeka alanında önemli bir adım atarak Finlandiya’da LUMI-AI süper bilgisayarını kuruyor.
Avrupa, ABD ve Çin karşısında teknoloji alanındaki açığı kapatmak amacıyla yeni bir süper bilgisayar projesine imza atıyor. Finlandiya’da inşa edilecek olan LUMI-AI, mevcut sistemin yapay zeka kapasitesini önemli ölçüde artırarak, şirketler ve araştırmacılar için yeni bir altyapı merkezi haline gelecek.
Altı ülkenin iş birliğiyle hayata geçirilecek LUMI-AI, büyük yapay zeka modellerinden ilaç ve iklim araştırmalarına kadar geniş bir yelpazede hizmet verecek. Avrupa Yüksek Performanslı Bilgi İşlem Ortak Girişimi EuroHPC JU, bu süper bilgisayarın kurulumu için Fransız teknoloji şirketi Bull ile anlaşma imzaladı. Projenin toplam maliyeti 387,8 milyon euro olarak belirlendi ve bu yatırımın yarısı EuroHPC JU tarafından karşılanacak. Kalan kısım ise Finlandiya, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Norveç ve Polonya’dan oluşan konsorsiyum tarafından finanse edilecek.
LUMI-AI, Finlandiya’nın Kajaani kentindeki CSC veri merkezine yerleştirilecek ve 2027’nin ikinci yarısında tamamlanması planlanıyor. Bu proje, EuroHPC JU tarafından imzalanan altıncı nesil yapay zeka fabrikası olma özelliğini taşıyor.
Yeni süper bilgisayar, mevcut LUMI sisteminin devamı niteliğinde olacak ve yapay zeka odaklı işlem kapasitesini yaklaşık on kat artırması bekleniyor. Mevcut LUMI sistemi, 380 petaflop düzeyindeki işlem gücüyle dünyanın en güçlü süper bilgisayarları arasında yer alıyor. LUMI-AI ile Avrupa’nın büyük dil modelleri, bilimsel simülasyonlar ve üretken yapay zeka uygulamalarında daha yüksek bir performansa ulaşması hedefleniyor.
LUMI-AI, BullSequana XH3500 mimarisi üzerine inşa edilecek ve AMD Instinct MI430X grafik işlemcileri ile 256 çekirdekli altıncı nesil AMD EPYC işlemciler kullanılacak. Veri depolama altyapısı IBM, ağ teknolojisi Nokia, yüksek hızlı bağlantı sistemleri ise Bull tarafından sağlanacak. Bu sistemin çok kullanıcılı mimarisi, farklı şirketlerin ve araştırma kurumlarının aynı altyapıdan güvenli bir şekilde yararlanmasına olanak tanıyacak. Uygulama programlama arayüzleri sayesinde şirketler, LUMI-AI’nın kapasitelerini kendi yazılımlarına ve yapay zeka projelerine entegre edebilecekler.
LUMI-AI yalnızca akademik araştırmalar için değil, sağlık, ilaç geliştirme, iklim modelleme, yeni malzemeler, enerji teknolojileri ve sanayi üretimi gibi alanlarda faaliyet gösteren girişimlere ve küçük ölçekli şirketlere de hizmet verecek. Avrupa genelinde oluşturulan yapay zeka fabrikaları, şirketlere yalnızca işlem gücü sunmakla kalmayacak, aynı zamanda veri yönetimi, model geliştirme, yazılım uyarlama ve teknik danışmanlık hizmetleri de sağlayacak. Bu sayede, yüksek maliyetli altyapıya tek başına yatırım yapamayan şirketlerin gelişmiş yapay zeka modelleri geliştirmeleri teşvik edilecek.
EuroHPC ağı kapsamında Avrupa genelinde 19 yapay zeka fabrikası ve bu merkezlere bağlı 13 destek noktası oluşturuldu. Avrupa Komisyonu ve üye ülkelerin 2021-2027 döneminde süper bilgisayarlar ve yapay zeka fabrikaları için ayırdığı toplam kaynağın 10 milyar euroya ulaşması bekleniyor. Türkiye ise LUMI-AI’ı kuracak konsorsiyumda yer almasa da, EuroHPC yapay zeka ağına dahil durumda. TÜBİTAK ULAKBİM tarafından temsil edilen Türkiye, Barselona Süper Bilgi İşlem Merkezi bünyesindeki BSC Yapay Zeka Fabrikası’nın ortakları arasında yer alıyor. Bu ortaklıkla Türkiye’deki girişimlerin, sanayi kuruluşlarının ve araştırmacıların yüksek performanslı Avrupa altyapılarına erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor. LUMI-AI gibi yeni sistemlerin devreye alınması, Türkiye’nin de dahil olduğu ağın toplam kapasitesini ve proje çeşitliliğini artıracak.
LUMI-AI’ın enerji ihtiyacı tamamen yenilenebilir kaynaklardan karşılanacak. Kullanılacak sıvı soğutma teknolojisi, geleneksel veri merkezlerine göre enerji tüketimini ve soğutma maliyetlerini azaltacak. Sunucuların çalışması sırasında oluşan atık ısı ise Kajaani’nin bölgesel ısıtma sistemine aktarılacak, böylece veri merkezi, kentin konut ve iş yerlerinin ısıtılmasına katkı sağlayacak. LUMI-AI, aynı tesiste kurulacak LUMI-IQ kuantum sistemiyle de entegre çalışacak. Bu durum, yapay zeka ve kuantum teknolojilerinin bir araya gelmesiyle ilaç geliştirme, karmaşık malzeme tasarımı ve iklim araştırmaları gibi alanlarda yeni çalışma yöntemlerinin önünü açacak.
Finlandiya’daki bu yatırım, Avrupa’nın küresel yapay zeka yarışında yalnızca yazılım modelleri üzerinden değil, enerji, veri merkezleri, işlemciler ve süper bilgisayar altyapıları gibi unsurlar üzerinden de rekabet ettiğini ortaya koyuyor.
