NATO, 44 Yıllık AWACS Dönemini Sonlandırıyor
NATO, 44 yıl süren AWACS dönemini kapatırken, yeni nesil Saab GlobalEye sistemine geçiş yapıyor.
NATO, yaklaşık yarım asırdır ittifakın hava erken ihbar işlevini üstlenen E-3A AWACS filosunu emekliye ayırma hazırlıkları yapıyor. Reuters’ın dört farklı kaynağa dayandırdığı bilgilere göre, NATO, yeni nesil hava erken ihbar ve gözetleme platformu olarak Saab GlobalEye sistemini tercih etti. Bu kararın, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilecek NATO Zirvesi’nde resmen açıklanması bekleniyor.
Almanya’nın Geilenkirchen Hava Üssü’nde konuşlu olan 14 adet E-3A AWACS uçağı, 1982 yılından bu yana NATO’nun hava erken ihbar, hava sahası gözetleme, komuta-kontrol ve hava harekâtı yönetimi görevlerini üstleniyor. Özellikle Rusya-Ukrayna Savaşı’nın patlak vermesiyle birlikte AWACS filosu, NATO’nun doğu kanadında yoğun bir şekilde görev aldı. Geilenkirchen Üssü’nün ilerleyen dönemde dünyanın en büyük GlobalEye filosuna ev sahipliği yapması planlanıyor.
NATO, 2023 yılında AWACS filosunun yerine 6 adet Boeing E-7 Wedgetail satın alma kararı almıştı. Ancak Pentagon’un kendi E-7 programını iptal etmesi ve uydu tabanlı çözümlere yönelmesi nedeniyle, NATO bu planı 2025 yılında rafa kaldırdı. ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, Mayıs ayında E-7 programını yeniden ABD bütçesine dahil etmek için çalıştıklarını ifade etmişti.
GlobalEye sistemi, sadece NATO ile sınırlı kalmayarak, Kanada hükümeti de Mayıs 2026’da Boeing E-7 Wedgetail yerine Saab GlobalEye platformunu satın alacağını duyurdu. Bu durum, ABD dışındaki alternatif çözümlere olan ilgiyi gösteriyor.
Saab GlobalEye, Bombardier Global 6500 iş jeti platformu üzerine geliştirilmiş yeni nesil bir hava erken ihbar ve gözetleme uçağı olarak dikkat çekiyor. Bu sistem, Erieye ER AESA radarı sayesinde hava, kara ve deniz hedeflerini aynı anda tespit etme ve takip etme yeteneğine sahip. Hava hedeflerini yaklaşık 600 kilometre menzil içinde tespit edebilen GlobalEye, deniz hedeflerini de uzun mesafeden izleme kapasitesine sahiptir. Elektronik destek tedbirleri (ESM), elektro-optik sensörler ve deniz gözetleme radarı ile çok alanlı keşif, istihbarat ve gözetleme görevlerini tek bir platformdan gerçekleştirebiliyor. Ayrıca, yaklaşık 11 saat havada kalabilme yeteneği ile yüksek irtifada uzun süreli görevler yapabiliyor.
Boeing E-3A AWACS ise, Boeing 707 platformu üzerine inşa edilmiş bir hava erken ihbar ve kontrol uçağı olarak görev yapıyor. Gövdesindeki döner radar kubbesi sayesinde 360 derece hava gözetleme imkânı sunan bu sistem, hava harekâtının komuta ve kontrolünü sağlarken, savaş alanının koordinasyonunu da yönetebiliyor. NATO envanterindeki 14 E-3A AWACS, 1982 yılından bu yana Almanya’daki Geilenkirchen Hava Üssü’nde görev yapmaktadır. Özellikle Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlamasıyla birlikte, NATO’nun doğu kanadındaki erken ihbar, keşif ve gözetleme faaliyetlerinde yoğun bir şekilde kullanılıyor.
