Temiz elektriğe geçiş en yüksek kaldıraç etkisine sahip

Yeni bir analiz, temiz elektriğe geçişin iklim krizine karşı en güçlü kaldıraç olduğunu ve hava, atıklar ile okyanuslarda zincirleme iyileşme sağlayacağını ortaya koydu.

Bilim insanları, iklim krizinin etkilerini azaltma ve çevresel sistemleri iyileştirme potansiyeli en yüksek çözümleri değerlendirdi. Exeter Üniversitesi ile Earthshot Ödülü tarafından hazırlanan rapora göre temiz elektriğe geçiş, enerji sektörünün ötesine yayılan bir değişim dalgası başlatabilecek en güçlü dönüşüm alanı olarak öne çıkıyor.

Analizin odağında, sürdürülebilir teknolojilerin zamanla ucuzlamasını, yaygınlaşmasını ve daha fazla siyasi destek kazanmasını sağlayan “olumlu eşik noktaları” bulunuyor. Bu eşikler aşıldığında ilerleme kendi kendini güçlendiren bir sürece dönüşebiliyor. Güneş ve rüzgâr enerjisindeki hızlı büyüme de bu mekanizmanın en belirgin örnekleri arasında gösteriliyor.

Yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğin maliyetindeki düşüş, elektrikli araçları, ısı pompalarını ve daha temiz sanayi uygulamalarını ekonomik açıdan daha cazip hale getiriyor. Bu gelişmeler fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltırken hava kirliliğinin gerilemesine ve temiz enerji talebinin daha da artmasına katkı sağlıyor. Böylece temiz elektriğe geçiş, birbirini destekleyen çevresel ve ekonomik sonuçlar doğurabiliyor.

Rapor, 1990’lı yıllardan bu yana iklim eşiklerini inceleyen Exeter Üniversitesi Global Systems Institute Kurucu Direktörü Prof. Tim Lenton’ın çalışmalarından yararlanıyor. Araştırmacılar, eşik noktaları yaklaşımını doğanın korunması, havanın temizlenmesi, okyanusların iyileştirilmesi, atıkların azaltılması ve iklim kriziyle mücadele olmak üzere beş temel hedef kapsamındaki 51 öncelikli alana uyguladı.

Global Systems Institute araştırmacısı Dr. Steven R. Smith, güneş ve rüzgâr enerjisinin çok sayıda büyük pazarda olumlu eşikleri geçtiğini belirtti. Kurulumların artması maliyetleri aşağı çekerken yeni yatırımları teşvik etti ve sektörün daha hızlı büyümesinin önünü açtı. Smith, buz tabakalarının çökmesi veya mercan resiflerinin yok olması gibi tehlikeli eşiklerin aksine, olumlu eşiklerin insanlığın yararına işleyebileceğini ifade etti.

Bununla birlikte temiz enerji dönüşümünün önünde önemli engeller bulunuyor. Zengin ekonomilerde uzun süren planlama süreçleri ve elektrik şebekelerinin genişletilmesindeki gecikmeler yatırımları yavaşlatıyor. Dünyanın diğer bölgelerinde ise finansman yetersizliği temel sorun olarak öne çıkıyor. Afrika, küresel güneş enerjisi potansiyelinin yaklaşık yüzde 60’ına sahip olmasına karşın dünya genelindeki temiz enerji yatırımlarının yüzde 2’sinden daha azını alıyor.

Emtia ticareti ve metan emisyonları

Analize göre temiz enerji, ulaşım ve ısınma alanlarında birbirini tamamlayan politikaların uygulanması, bu sektörlerdeki olumlu eşiklerin iki ila sekiz yıl daha erken aşılmasını sağlayabilir. Küresel emtia tedarik zincirlerinin yeniden düzenlenmesi de yüksek etki yaratabilecek bir başka alan olarak değerlendiriliyor.

Sığır eti, soya, palm yağı, kereste, kakao ve kahve gibi ürünlerin ticareti sınırlı sayıdaki şirket, banka ve düzenleyici kurumun etkisi altında bulunuyor. Bu emtialar, tropikal bölgelerdeki ormansızlaşmanın önemli nedenleri arasında yer alıyor. Avrupa Birliği, Çin, Birleşik Krallık ve ABD gibi büyük pazarların politikalarını uyumlaştırması halinde, ormansızlaşmayla bağlantısı bulunmayan ürünlerin küresel ticarette standart haline gelebileceği öngörülüyor.

Dr. Smith, metan emisyonlarının azaltılmasını da küresel ısınmanın seyrini kısa sürede değiştirebilecek araçlardan biri olarak nitelendirdi. Bugüne kadarki ısınmanın yaklaşık yüzde 30’uyla ilişkilendirilen metan, atmosferde ortalama 12 yıl kalıyor. Uydular ve dronlar sayesinde daha önce tespit edilemeyen sızıntıların belirlenebilmesi, düşük maliyetli müdahalelerle gelecek on yılda sıcaklık artışının yönünün etkilenmesine imkân tanıyor.

İklim finansmanına ilişkin değerlendirmesinde Smith, doğayı korumaya ayrılan her 1 sterline karşılık doğanın tahribine 30 sterlin harcandığını söyledi. Araştırmacıya göre temel sorun yalnızca finansman yetersizliği değil, mevcut kaynakların hangi alanlara yönlendirileceğine ilişkin siyasi tercihler.