Trump’ın Stratejik Yalnızlığı ve Uluslararası Gelişmeler
Trump’ın stratejik yalnızlığı, iç ve dış politikada ciddi zorluklarla karşı karşıya. İran savaşı ve müttefiklerin tepkileri dikkat çekiyor.
Gallup’un yaptığı bir araştırma, 65 yaş üstü Amerikalıların %92’sinin İsrail’e destek verdiğini, gençler arasında ise bu oranın %19’a düştüğünü ortaya koydu. Başbakan Netanyahu, yeni nesil Amerikan politikacılarından Trump’tan beklediği desteği alamayacağının farkında.
ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaş, Başkan Donald Trump’ı hem iç politikada hem de uluslararası alanda zor bir duruma sokmaya başladı. Trump’ın iktidara gelmesinde büyük rol oynayan “Amerika’yı Yeniden Büyük Yap” (MAGA) politikası, etkisini kaybetmeye başladı. Trump’ın atadığı ve MAGA’nın en güçlü destekçilerinden biri olan ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joseph Kent, görevinden istifa etti. Kent, istifa mektubunda ABD’nin İran’a yönelik tutumunu eleştiren ifadeler kullandı.
Joseph Kent, istifasında, “Vicdanım elvermediği için İran’daki savaşı destekleyemem. İran, ülkemiz için acil bir tehdit oluşturmuyordu ve bu savaşın İsrail’in ve onun güçlü Amerikan lobisinin baskısıyla başlatıldığı açıktır” diyerek Trump’ı Netanyahu’nun çıkarları doğrultusunda hareket etmekle suçladı. Kent’in geçmişi, bu istifanın sıradan bir olay olmadığını gösteriyor. Kendisi, 2019’da Suriye’de bir IŞİD saldırısında eşini kaybeden eski bir asker ve daha önce Trump’ın politikalarına destek veren bir Cumhuriyetçi.
Netanyahu’nun Seçim Hesapları
Kent’in Trump’ı Netanyahu’nun “oyuncağı” olmakla suçlaması, İsrail’deki seçimlerin yaklaşmasıyla daha da anlam kazanıyor. Başbakan Netanyahu, yolsuzluk iddiaları nedeniyle zor bir dönem geçiriyor. Trump, Netanyahu’dan affını istemiş olsa da, bu talep yerine getirilmedi. Netanyahu, savaş durumunu bahane ederek yolsuzluk duruşmalarını ertelemeye çalışıyor.
İran savaşını bahane eden Netanyahu, gözünü Lübnan’a çevirmiş durumda. Güney Lübnan yeniden İsrail’in işgali altına girdi ve Beyrut yoğun bombardıman altında. Netanyahu, ancak topraklarını genişletebilirse seçim kazanabileceğinin farkında. Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırısı, Netanyahu hükümetinin istihbarat başarısızlığı olarak değerlendiriliyor ve bu durumun seçimlerde hesabı sorulacak.
Netanyahu, bu zorluklardan kurtulmanın yolunu savaşa girmekte buluyor. İran’ı tek başına yenemeyeceği için Trump’ın ABD’sinin desteğini almak istemesi de şaşırtıcı değil. Ancak, Gazze’deki operasyonlar nedeniyle ABD’de genç neslin İsrail’e desteğinin azaldığı da göz önünde bulundurulmalı. Gallup’un araştırması, 65 yaş üstü Amerikalılarda İsrail desteğinin %92 olduğunu, gençlerde ise bu oranın %19’a düştüğünü gösteriyor. Netanyahu, bir sonraki nesil Amerikan politikacılarından Trump’tan beklediği desteği alamayacağının farkında.
Müttefiklerin Desteği Yok
Trump’ın İran tarafından ticarete kapatılan Hürmüz Boğazı’nın açılması için yaptığı yardım çağrısı, müttefikleri tarafından dikkate alınmadı. Trump, “Hürmüz Boğazı’na yardım etmezlerse NATO’yu kötü bir gelecek bekliyor” diyerek tehditte bulundu, ancak NATO müttefikleri, “İran savaşı NATO ile ilgili değil” yanıtını verdi.
ABD’nin Asya’daki müttefikleri olan Avustralya, Japonya ve Güney Kore de Trump’ın “Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolü kullanan Asya ülkeleri elini taşın altına koymalı” çağrısına olumlu yanıt vermedi.
Papa’nın Tepkisi
Trump, imajını güçlendirmek için dini unsurlara başvurmaktan çekinmedi. Beyaz Saray’da İran’da zafer için dua ayinleri düzenlemeye başladı. Ancak, bu duruma tepki, tarihin ilk Amerikalı Papası olan Papa 14. Leo’dan geldi. Papa, pazar ayininde Ortadoğu’daki çatışmalarda sivillerin öldürülmesini ve okulların hedef alınmasını eleştirdi ve “öldürme işine Tanrı’nın adını karıştıranları” kınadı. Aynı zamanda taraflara ateşkes çağrısı yaptı.
USS Gerald R. Ford’daki Sorunlar
Trump yönetimini zor durumda bırakan bir diğer gelişme, ABD’nin en büyük uçak gemisi USS Gerald R. Ford’da yaşanan sorunlar. Daha önce Venezuela’da Maduro’nun devrilmesinde kullanılan gemide, tuvalet krizi yaşandıktan sonra mürettebat yatakhanelerinde yangın çıktı. Geminin, Yunanistan’daki Amerikan donanma üssüne çekileceği konuşuluyor. Yangının nedeni hakkında çeşitli spekülasyonlar var; bazıları geminin İran’ın füzeleri tarafından vurulduğunu, bazıları ise mürettebatın isyan ederek yatakhaneleri ateşe verdiğini öne sürüyor. ABD yönetimi, yangınla ilgili bir soruşturma açılacağını duyurdu.
Küba’ya Yönelik Planlar
Trump, yaklaşan Kasım seçimleri öncesinde İran’da elde edemediği “hızlı zafer” ihtiyacını Küba’ya yönelerek karşılamaya çalışıyor. Küba’da enerji krizi baş göstermiş durumda ve bu durum acil ameliyatların bile yapılamaz hale gelmesine yol açtı. Trump yönetiminin Küba’da Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel’i devirip, yerine Castro ailesinden birini getirmeyi planladığı iddia ediliyor. Eğer bu başarırlarsa, Trump, Kasım seçimleri öncesinde iç kamuoyuna sunabileceği bir zafer elde etmiş olacak.
İran’daki Durum
Trump, İran’ın askeri gücünü büyük ölçüde yok ettiklerini belirtti. Ancak, İran’daki Molla rejimi de büyük kayıplar veriyor. Son olarak, rejimin dengesi olarak kabul edilen dini lider danışmanı Ali Laricani öldürüldü. İran’da halkın Molla rejiminden şikayetçi olduğu ve protestolarla bunu gösterdiği biliniyor. Rejimin başına geçen Mücteba Hamaney, ailesini Amerikan saldırıları altında kaybetmiş durumda.
Savaşın üçüncü haftasında, ABD, Irak ve Afganistan’da yaşadığı çıkmaza düşmüş durumda. Amerikalılar çatışmaları kazanıyor, ancak savaşı kaybediyorlar. İran, elindeki dronlar ve füzelerle ABD’nin savaş makinesine büyük zarar veriyor. Ancak, bu durum İran için bir “ölüm-kalım savaşı” haline gelmiş durumda. İran, yerel komutanların merkezden gelen talimatlara ihtiyaç duymadan savaşmasına olanak tanıyan “mozaik savunma” doktrinine geçiş yaptı. Bu, İran’ın geleceği açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
Tayvan ve Kıbrıs’a Dikkat!
Dünya İran savaşına odaklanmışken, Tayvan ve Kıbrıs çevresindeki askeri hareketlilik dikkat çekiyor. Tayvan Savunma Bakanlığı, ada çevresinde 26 Çin askeri uçağı ve 7 savaş gemisi tespit etti. Kıbrıs’ta ise ABD, İran savaşıyla bağlantılı olarak hava sahasında NOTAM ilan etti. KKTC, kendi hava sahasını kapsayan bu NOTAM’ın geçersiz olduğunu belirten bir karşı NOTAM yayınladı. İran savaşı, dünya üzerindeki tüm fay hatlarını etkileyebilir.
